07-03-2007

Grondwet

Volgens professor Tak, hoogleraar staats- en bestuursrecht in Maastricht, wordt de grondwet verkeerd gelezen als het gaat om politici met een dubbele nationaliteit.

AMSTERDAM – NRC Handelsblad vroeg vorig week aan prof. A.Q.C. Tak hoe artikel 3 van de grondwet moet worden begrepen. De bewuste constitutionele bepaling luidt dat ‘alle Nederlanders op gelijke voet in openbare dienst benoembaar’ zijn.

Volgens Tak, sinds 1983 verbonden aan de universiteit van Maastricht, die indertijd de naam had de progressiefste juridische faculteit van Nederland te herbergen, staat hier niet dat alle Nederlanders in aanmerking komen voor een publieke functie, maar dat alleen Nederlanders daarvoor in aanmerking komen en dat zo’n functie geen recht is. Tak baseert zich op de wetsgeschiedenis. De dienstdoende redacteur van NRC Handelsblad vroeg niet verder.

Hier wreekte zich een gebrek aan constitutioneel denken. Uiteraard betekent het woord recht in de grondwet niet dat iedereen het recht heeft te eisen dat hij of zij tot minister wordt benoemd. Het woord recht betekent slechts dat een functie in het publieke domein niet kan worden ontzegd aan iemand die daarvoor wordt gevraagd en Nederlander is. Dat is niet louter een interpretatiekwestie. Dat staat keurig in het dikke boek De staat van onze democratie, dat het ministerie van Binnenlandse Zaken in oktober vorig jaar uitgaf, een publicatie die zo vers is dat we moeten aannemen dat er geen nieuwe geschiedenis aan is toegevoegd. Onder verantwoordelijkheid van toenmalig minister Remkes van Binnenlandse Zaken werd artikel 3 vijf maanden geleden aldus uitgelegd: ‘Volgens artikel 3 van de Grondwet heeft elke Nederlander recht op gelijke benoembaarheid in openbare dienst. Volgens de Algemene wet gelijke behandeling is het onder andere verboden om onderscheid te maken bij het aanstellen tot ambtenaar en het beëindigen van het dienstverband van een ambtenaar. […] De term openbare dienst heeft betrekking op alle openbare lichamen en andere publieke organen en instanties.’

Verdere toelichting lijkt overbodig. Toch gaat het debat ongetwijfeld door.