TELEVISIE

Grootstedelijke klereherrie

A'dam - E.V.A.

Het afgedwongen huwelijk van NPS met Human en Teleac kan kans van slagen hebben: nette jongelui. Bij de verloving van BNN en Vara en de scharrel tussen Avro en VPRO ligt dat anders. Liefdeloos is tot daar aan toe, maar mesalliances met zó weinig gemeenschappelijks, daar komen bonje en rare kindertjes van. Die gedwongen huwelijken bedreigen ook nog eens de succesvolle samenwerking tussen NPS, Vara en VPRO op het gebied van tv-drama, resulterend in zes jaargangen One Night Stand, met pareltjes, van jonge makers. En in grote, voor afzonderlijke omroepen onbetaalbare series: Waltz, Stellenbosch en Annie M.G. (de laatste zonder VPRO).

Nummer vier start binnenkort: A'dam - E.V.A. Een meerduidige titel, want naast Adam en Eva is Amsterdam hoofdrolspeler dankzij niet te tellen locaties en sfeer; terwijl E(n) V(ele) A(nderen) staat voor het enorme aantal personages in deze mozaïekserie. Telkens raakt het leven van de een aan dat van de ander, soms zonder effect, soms beslissende wendingen veroorzakend. Het tempo stads hoog, het aantal miniplots ontelbaar, de rol van toeval of lot immens. Adam de Heer (!), jonge Zeeuw, zoekt de weg in de stadse carrousel en botst op Eva. Maar de ware Heren in dit universum zijn auteur Robert Alberdingk Thijm en regisseur Norbert ter Hall, met grote staat van dienst, elk voor zich en gezamenlijk. Eva van de Wijdeven (hier Eva) is bovendien groot geworden in Alberdingk Thijms Dunya en Desie. Maar zoals zij de puberrollen is ontgroeid zo zijn ook lotgevallen en problematiek in deze serie vooral die van (jong)volwassenen. Qua doelgroep had die goed op Nederland 3 gepast, qua niveau is hij inderdaad op zijn plaats op 2 (nee, jongeren hebben niet per definitie een slechte smaak, maar omroepen, coördinatoren en sommige makers doen hardnekkig alsof dat zo is).

Acht delen zijn er en dat is alleen al logistiek een wonder. Veel ellende passeert de revue, van grootstedelijke klereherrie door eeuwigdurende verbouwingen en megalomane overheidsprojecten tot ontwrichte relaties en existentiële eenzaamheid. Toch is de toets licht door een verwonderd, soms vertederd kijken naar menselijk tekort, door dromen die leven draaglijk maken, door opkrabbelen na valpartij, verzoening na conflict, momenten van vrede te midden van troebelen, onverwachte veerkracht. Als optimisme morele plicht is dan kwijten de makers zich daar volop van, al zijn daar soms sprookjes voor nodig binnen ‘fel realisme’ - zoals ook tragedie en komedie dooreenlopen. Soms zien we een glimp van het Echte Kwaad (van neonazi tot Polen-profiteur), maar vaak blijkt de klerelijer op zijn of haar beurt een aandoenlijke schlemiel.

De keiharde kant van de grote stad komt onaangelengd aan bod in een andere indrukwekkende productie: Scena del Crimine van Walter Stokman, documentair portret van crimineel Napels. Ook hier een mozaïek van hoofdstukjes over kleine boeven. Klein in de hiërarchie, niet klein in daden en de effecten daarvan op slachtoffers. De cadetten van de militaire academie zijn de tegenpool van de jongens en meisjes die de jeugdgevangenis bevolken. Maar hun dril zal weinig uithalen tegen het diepgewortelde bedrijf van de Camorra dat altijd nieuwe rekruten vindt, op zoek naar geld, 'respect’ en macht die ervaren wordt in de angst van slachtoffers. Mussolini’s vivere pericolosamente lijkt hier drijfveer.


A'dam - E.V.A., Norbert ter Hall en Robert Alberdingk Thijm, NTR, Vara, VPRO. Vanaf 6 maart, zondags, Nederland 2, 21.00 uur. Walter Stokman, Scena del Crimine. VPRO, Holland Doc, donderdag 10 maart, Nederland 2, 22.50 uur