Grote Grillo en de Italiaanse ziel

Een opgewonden telefoontje van mijn moeder uit Nederland. En dat op zondag.

Ik moest op Uitzendinggemist beslist naar Buitenhof kijken, want Maarten Asscher had daarin heel ware dingen gezegd over ‘die Grillo’. Het was toch inderdaad volstrekt onverantwoord, vond mijn moeder nadat ze Asscher had gehoord, om niet met de andere partijen te willen onderhandelen op dit moment! Vijf voor twaalf is het voor Italië, hallo, en zo'n man, zo'n komiek, denkt zeker dat het geestig is om de boel te saboteren. Hij heeft een kwart van het Italiaanse electoraat voor zich gewonnen, dan heb je toch de plícht om mee te doen! Wat denkt hij wel niet!

Ik houd van mijn moeder en bekeek Buitenhof (vanaf 32:30).

Maarten Asscher had de Italiaanse krant La Repubblica bij zich en het weekblad Espresso, beide van hetzelfde uitgeversconcern van ingenieur Carlo De Benedetti, sinds mensenheugenis mordicus anti-Berlusconi en sinds een paar jaar mordicus anti-Beppe Grillo. ‘Dit is een soort Vrij Nederland’, zei Asscher, met de Espresso van afgelopen vrijdag in zijn hand. Dat is de kracht van de mooiste, best gefourageerde, en intelligentste krantenkiosk/boekwinkel van Nederland, waar Asscher de directeur van is. Athenaeum aan het Spui heeft altijd alles stipt op tijd in de schappen liggen.

De ‘grote scoop’ (aldus Asscher) van de Espresso van afgelopen week was dat Grillo’s zwager, ene Walter, in Costa Rica een stuk grond had gekocht om er met ‘brievenbusmaatschappijtjes’ een ‘schaduwachtig bouwproject’ uit de grond te stampen. ‘Grillo is dus eigenlijk net zo corrupt als de rest’, concludeerde Asscher wijzend op de cover van de Espresso, waar een suggestieve fotomontage van het hoofd van Walter en dat van Grillo met een tong tussen zijn tanden - slimmerik met louche zaakjes in belastingparadijzen - in Italië tot een run op de kiosken had geleid waardoor de Espresso voor het eerst in jaren weer eens voor elf uur vrijdagochtend was uitverkocht.

Dat deze ‘grote scoop’ inmiddels in Italië al was ontkracht door de eenvoudige toelichting van Walter in het onafhankelijke krantje Il Fatto Quotidiano op zaterdag kon Asscher niet weten, want Athenaeum heeft Il Fatto niet, begrijpelijk, want je kunt niet alles hebben. Ja, hij had dat stuk grond gekocht zei Walter tegen Il Fatto, en ja, hij had er een bio-verantwoord huizenproject van willen maken, maar nee, dat was niet gelukt, want zijn intekenactie op internet (met de betreffende site erbij genoemd die nog altijd bestaat) had niet voldoende reacties opgeleverd. Wie weet dat daar nu verandering in zou kunnen komen door deze ‘ongevraagde publiciteit’, maar dat zal wel niet.

Walter heeft jaren in Costa Rica gewoond, vertelde hij aan Il Fatto, er samen met de zus van de Iraanse vrouw van Grillo wat winkeltjes en een discotheek gerund, hun zoon was er geboren en opgegroeid, en dit stuk grond was een droom die nooit bewaarheid is geworden. Helaas.

De ‘brievenbusmaatschappijtjes’ waren inmiddels al opgeheven, en het totale bedrijfskapitaal bedroeg tienduizend dollar, door Walter zelf ingelegd, want zijn zwager Beppe was nog nooit in Costa Rica geweest en had zich nooit met dit project bemoeid. En nu werkte Walter inderdaad als chauffeur, bodyguard, en logistiek brein voor Beppe, zoals Grillo zelf ook groots had duidelijk gemaakt tijdens de afsluiting van zijn Tsunami Tour op het afgeladen Piazza San Giovanni in Rome op 22 februari. ‘Walter, kom eens hier’, had Beppe voor een honderdduizendkoppig publiek geroepen. ‘Mensen, dit is Walter, een geweldige jongen, dankzij wie ik mij veilig voel omdat ik weet dat hij alles onder controle heeft.’ Walter had er stug bij gestaan en was zo snel mogelijk weer uit de spotlichten verdwenen, na een beleefd hoofdknikje en het samenvouwen van zijn twee handen als een soort boeddha-groet. Ik ben uw dienaar, drukte Walter uit, en hij was weer in de schaduw verdwenen om de chaotische situatie op het podium achter Beppe’s rug scherp in de gaten te kunnen houden.

Na zijn introductie waarin Grillo dus eigenlijk net zo corrupt is als de rest vloeide Maarten Asscher soepel over naar de volgende conclusie: ‘Beppe Grillo heeft het volle populistische potentieel van Italië benut. De traditie van het onderhandelen en polderen, de zaaltjesdemocratie, maakt hij onmogelijk. Hij is een vertegenwoordiger van de pleinendemocratie, een typisch zuidelijk fenomeen. Een compromis sluiten is onmogelijk in de pleinendemocratie.’

Polderen? Zaaltjesdemocratie? In Italië?

Het Italiaanse politieke systeem is door en door verrot. Van ‘polderen’ en ‘zaaltjesdemocratie’ is hier nog nooit sprake geweest. De Italiaanse politiek is een veelkoppig monster dat aan één centraal lichaam gekoppeld zit: Vriendjespolitiek, die je kunt uitoefenen door zo veel mogelijk ondoorzichtige organen te creëren waar heel veel baantjes voor heel veel geld te vergeven zijn. Voorop staat hoeveel geld je van Europa en de Italiaanse belastingbetaler kunt binnenharken, wat je ermee doet is niemands zaak. Als je er de hand maar op kunt leggen. Hierin zijn alle politieke partijen van Italië één, van links tot rechts. Sinds mensenheugenis barst het van de corruptieschandalen binnen de Italiaanse politiek, en van schatkistbewaarders die miljoenen voor eigen gebruik achterover hebben gedrukt. Dit boven op de toch al adembenemende salarissen, privileges, pensioenen, van de hele politieke klasse. Een Italiaanse regiobestuurder verdient meer dan de president van Amerika.

Tegen dit hele systeem heeft Beppe Grillo zich jarenlang verzet. Hij heeft op alle mogelijke manieren geprobeerd om het via het systeem te kunnen doen, want hij was er huiverig voor om zijn razend succesvolle carrière als cabaretier op te moeten geven. Hij heeft keer op keer geprobeerd om zijn programmapunten en zijn blogpubliek aan te bieden aan de ‘echte’ politiek, maar hij kreeg keer op keer deuren en ruggen in zijn gezicht. In 2009 heeft hij zelfs geprobeerd zich in te schrijven bij de PD, de Partito Democratico, die nu zo bedroefd is dat Beppe niet met ze aan tafel wil gaan zitten om samen een principe-akkoordje te maken. Maar de PD weigerde Beppe in 2009, met de een of andere flauwe bureaucratische uitvlucht. ‘Laat Grillo anders zelf een partij oprichten, dan zullen we nog eens zien hoeveel stemmen hij vergaart!’ had een van de vooraanstaande leiders van de PD, de huidige burgemeester van Turijn Piero Fassino, op een podium gehoond.

Dat heeft Beppe Grillo dus gedaan, en hij is daarmee in één klap de grootste partij van Italië geworden. En nu zou hij met precies diegenen tegen wie zijn Vijfsterren Beweging is opgericht een regeerakkoord moeten sluiten.

Dat gaat hij niet doen. ‘Als ik in de toekomst in het ongelijk word gesteld door een vertrouwensstem van de parlementaire groeperingen van de Vijfsterren voor diegenen die Italië kapot hebben gemaakt, dan zal ik mij, rustig en met vrij gemoed, terugtrekken uit de politiek.’ Was getekend Beppe Grillo op de blog beppegrillo.it.

Ik ben mijn moeder dankbaar en begrijp nu de woorden van ministerTimmermans een stuk beter: ‘Alleen als je ter plekke bent, als je langdurig ondergedompeld wordt in een samenleving, dan leer je die samenleving echt kennen’, zei de Nederlandse minister van Buitenlandse Zaken vorige week tegen de NOS.