Ingezonden brieven

Grrr

Menno ter Braak

Ter Braak-biograa f Léon Hanssen zegt in zijn gesprek met Rob Hartmans: «Volgens Gomperts zijn alle mensen homoseksueel, en zij die dat niet durven te erkennen ontwikkelen een gespleten persoonlijkheid, die hen weer naar het antisemitisme leidt.» Dit is een onzinnige samenvatting van wat H.A. Gomperts heeft geschreven in Een kern van waarheid. Hij veronderstelt daar dat Ter Braak door keizer Otto III, het onderwerp van zijn proefschrift, zo gefascineerd is geweest, mede door diens homoseksualiteit — waar hij meteen aan toevoegt: «Om misverstand te voorkomen: ik ga er vanuit dat homoseksualiteit voor de meeste mensen (misschien voor iedereen) een interessante mogelijkheid is — aantrekkelijk en afschrikwekkend — die gewoonlijk ‹verhaal› blijft zonder ‹werkelijkheid› te worden, ‹droom› en geen ‹daad›.»

Zijn theorie is dat mensen die hun seksuele gerichtheid «als verhaal beleven, maar zichzelf de werkelijkheid ervan ontzeggen» gespletenen zijn en zelfhaters, «die verlichting kunnen vinden voor het lijden aan die haat door hem op anderen te richten». Dan zou er een verband kunnen zijn tussen homoseksualiteit en antisemitisme, zegt Gomperts, «maar niet in die zin, dat er naar verhouding meer homoseksuelen antisemiet zouden zijn dan heteroseksuelen».

Ook wie het hier niet mee eens is, moet bedenken dat Gomperts er niet op uit is Ter Braak ergens van te beschuldigen, maar dat hij een verklaring probeert te vinden voor het antisemitisme van deze schrijver, met wie hij bevriend is geweest en die hij bewonderd heeft. Hanssen zegt over Gomperts’ boek dat het duister is (wat het volstrekt niet is) en nihilistisch (terwijl het juist zoveel waarden en rechten verdedigt tegen de ondermijners ervan) en dat er een grote afkeer uit spreekt van de westerse cultuur. Waar haalt hij het vandaan? Gomperts schrijft over de uitwassen van die cultuur, in het bijzonder het voortwoekerende antisemitisme.

HERMAN VERHAAR, Den Haag