Grrr

Juliana
Ik heb me onlangs verstout om kritiek te geven op de toon (en het gebrek aan kennis en respect) waarmee De Groene over modern-esoterische ontwikkelingen schrijft, al sta ik daar doorgaans zelf ook kritisch tegenover. Het artikel over prinses Juliana vind ik echter veel storender door een totaal gebrek aan juiste voorlichting en begrip. Hier was de gelegenheid geweest eindelijk een intelligente schets te geven van een moeilijk maar moedig leven, waarvan de meeste Nederlanders geen benul hebben. En u publiceert een artikel dat alle onware kletsverhalen herhaalt, die eerder de ronde hebben gedaan.

Toevallig ben ik precies even oud als Juliana en van heel jong af - tot en met de elitaire ‘eerste club’ van de Leidse universiteit - opgegroeid in haar directe omgeving, in het kringetje van de Haagse (en deels Achterhoekse) aristocratie. Juliana liep in Leiden soms gelijk met mij college. Ze had het liefst doodgewone, niet-voorname vriendinnen en was verlegen met haar onhandige figuur en voorkomen. In alles verschillend van Wilhelmina, die uiterlijk knap, zelfverzekerd en hooghartig was, maar heel orthodox, eenzaam en doodongelukkig in het huwelijk. 'Huilt jouw moeder ook zo vaak?’ vroeg Julia wel eens aan een vriendinnetje. Mijns inziens stond Juliana als meisje altijd al volkomen los van het orthodoxe geloof van haar moeder. Ze was aanvankelijk ook niet religeus, zoals René Zwaap beweert; het was inderdaad pas de zorg om de ogen van prinses Marijke die haar Greet Hofmans deed inhalen.
Het verhaal over Krishnamurti is te gek voor woorden. In 1915 maakte hij zich al los van zijn theosofische 'ontdekkers’ en verkondigde een geestelijk en sociaal zeer radicale leer van zelfkennis en zelfverantwoordelijkheid - niets van esoterie! Dat Greet Hofmans ooit naar Krishnamurti ging luisteren, betwijfel ik. Toevallig heb ik zelf (zonder ooit theosoof geweest te zijn) van 1931 af vele lezingen van Krishnamurti bezocht, altijd werk van hem vertaald en dat twintig jaar lang zelf uitgegeven. Ik heb haar nooit gezien of mijn medewerkers over haar gehoord. Krishnamurti’s opvattingen zijn radicaal antimilitaristisch en antinationalistisch, niet esoterisch of zweverig! Hoe kunt u dingen publiceren waar u niets van weet?
Wat de moeite waard was geweest te vermelden, is dat Juliana voor de Verenigde Naties in New York een zeer progressieve, niet-nationalistische redevoering heeft gehouden; dat ze duidelijk antimilitaristisch was; dat ze haar kinderen op goede, moderne scholen liet opleiden; en dat ze geregeld discussiebijeenkomsten organiseerde met belangrijke figuren zoals bijvoorbeeld de schrijver/ mysticus /bijbelvertaler Martin Buber. Geen lekkere sensatie en misschien net iets te subtiel voor De Groene als ik heel onaardig mag zijn…
En dat 'als ze maar niet met een militarist was getrouwd’: waar slaat dat op? Terwijl men beweert dat ze zich juist van Bernards conservatisme niets aantrok! Amsterdam, HENRI W. METHORST Congrestolk AIIC, ex-uitgever
Atoombom
Ik heb me gestoord aan het commentaar van Aart Brouwer in De Groene van 3 juni op de kernproeven in India en Pakistan. Brouwer noemt India (en Pakistan) 'nauwelijks democratisch’. Is dat omdat een partij als de BJP er de grootste kan worden? Dit feit is betreurenswaardig, maar het zou minder democratisch zijn als wanneer het niet zou kunnen.
Mijn belangrijkse punt van kritiek is echter dat de Verenigde Staten, Rusland en China (drie landen die overigens mijns inziens nauwelijks democratisch te noemen zin) ook geregeerd worden door 'inhalige elites die het bezit van kernwapens beschouwen als de kroon op hun absolute machtsaanspraken’, maar dat ze het daar toch ook niet in hun hoofd halen al te rare dingen te doen. Er is geen reden aan te nemen dat het in Zuid-Azië anders zou zijn. Brouwer stelt het voor alsof een aap een pistool heeft gekregen. Zuiver op grond van het dansen van de massa’s en de (loze) spierballentaal van populistische politici concludeert hij dat er een niet-denkbeeldige mogelijkheid bestaat dat de nieuwe wapens gebruikt gaan worden. Meneer Brouwer, ze zijn er wel achterliljk maar ook weer niet zo achterlijk. Ze zullen geen kernwapens gebruiken, al was het maar omdat 'de fall-out de hele grensstreek voor honderden jaren zou vervuilen’. Utrecht, UTPAL SARKAR
Kaapstad
In De Groene van 20 mei schrijft Aart Brouwer over de pers in Kaapstad onder de kop 'Moordstad’. Ik ben net terug van een verblijf van twee maanden in Kaapstad, waarvan ik een maand heb gewerkt op de redactie van de krant Die Burger. Ik herken niet veel in het artikel van Brouwer. Hij begint al verkeerd door te melden dat de straten er na zonsondergang verlaten bij liggen. Een betere beschrijving zou zijn dat de straten tussen vijf en zes uur ’s(middags een metamorfose ondergaan. Na zes uur zijn alle kantoormensen, winkeliers en toeristen verdwenen en blijven de lijmsnuivers, daklozen en het schorremorrrie over. Met een zon die op of onder gaat heeft het niets te maken.
Verder meent Brouwer dat de geest van de apartheid nog voortleeft op redacties van onder andere Die Burger. Het juk van de apartheid is er inderdaad niet in één avond afgegooid, zelfs niet in vijf jaar. Maar na een maand meelopen op de nieuwsredactie van Die Burger heb ik toch wat anders ervaren dan wat Brouwer beweert. Ik vond het juist zeer bemoedigend te zien hoe de nieuwe redacteuren en journalisten langzaam maar zeker de krant weten te kleuren.
Als Brouwer meent dat de politieberichten een raciale ondertoon hebben, dan heeft zijn artikel dat ook. De meeste gewelddelicten komen nu eenmaal voort uit de apartheid die een grote kloof tussen arm en rijk veroorzaakte, die townships en rassenscheidingen creëerde, en uitzichtloosheid voor het grootste deel van de bevolking. Dat Die Burger niet de achtergrond van daders en slachtoffers vermeldt, is overigens onjuist. De misdaadverslaggeefster van Die Burger is een kleurlinge die regelmatig het geweld in de Kaapse Vlakte aanklaagt door de artikelen een menselijk gezicht te geven en het accent op de (merendeels gekleurde) slachtoffers te leggen, in plaats van te spreken over een 'zwarte dooie nummer zoveel’.
De reden voor het ontbreken van diepgravende verhalen geeft Browuer gedeeltelijk al zelf aan. Angst voor repressaille. Er zijn meer mensen die weten wie de grote jongens achter de misdaad zijn en waar de wapens vandaan komen. Alleen: wie heeft het lef om dat ook daadwerkelijk uit te spreken en te publiceren? Daarbij moet niet vergeten worden dat men in het Zuid-Afrika met haar jarenlange apartheidsgeschiedenis niet bepaald gewend is aan het schrijven van diepgravende verhalen.
Ik zal de laatste zijn die beweert dat Die Burger een krant is van hoge kwaliteit zoals wij die in Nederland kennen. Maar als Brouwer het zo hoog op heeft met goede journalistiek, zou hij op zijn minst beter om zich heen moeten kijken voordat hij met zijn conclusies op de proppen komt. Amsterdam, ASTRID VAN DEN BERGEN
Voorpost
In het artikel 'De opvolgers van Janmaat’ over Voorpost Nederland van Peter Vermaas (in De Groene van 20 mei) zijn enkele fouten geslopen. Ten eerste heeft Voorpost-voorzitter Marcel Rüter zich nooit als 'nationaal-socialist’ geafficheerd. Ten tweede was de door Vermaas genoemde herdenking in Delft een initiatief van de Volksnationalisten Nederland en enkele CD-jongeren. Een uitgebreidere herdenking van Voorpost werd door toedoen van de burgemeester van Delft afgelast. Ten derde sprak Vlaams Blok-parlementariër Dewinter eind maart op de landelijke contactdag van Voorpost en niet op een van de kaderdagen van SOS. Ten vierde is de Slag bij Warns in 1992 en 1993 door een delegatie van Voorpost bezocht en niet zoals abusievelijk vermeld de laatste twee jaren. Ten vijfde vermeldt Vermaas dat SOS een 'soort ideologische denktank voor de mensen van Voorpost is’. SOS is echter een onafhankelijk scholingsinstituut dat al bestond voordat Marcel Rüter voorzitter van Voorpost was. Sassenheim, TIM MUDDE
Intifada
In De Groene van 6 mei 1998 wordt de kreet 'Intifada’ in de kop van het artikel over de rel met Marokkaanse jongeren gebruikt. Behalve dat er ook door Palestijnse jongeren met stenen is gegooid op de West Bank gaat de parallel verder helemaal niet op. Palestijnse jongeren gooiden namelijk stenen uit politieke motieven. Marokkaanse jongeren in Amsterdam doen dat uit onvrede met hun situatie en/of met een bepaald politiebeleid. Kinderen van Marokkaanse gastarbeiders hebben namelijk niet de politieke ambitie een gedeelte van Amsterdam internationaal als Marokkaans land erkend te krijgen. Tiel, A. HEEMSKERK
Lou Reed
Met instemming las ik René Zwaaps crack-down van een mogelijk ophanden zijnde romantische herwaardering van de jaren tachtig (in De Groene van 10 juni). Slechts één keer in dat artikel heeft Zwaap ongelijk, en dat is wanneer hij mij geen gelijk geeft. In het tijdschrift Payola noemde ik Lou Reeds 'Perfect Day’ een 'feel good-liedje’. Zwaap maakte zich ostentatief vrolijk over die typering en noemde 'Perfect Day’ een lied 'waar de suïcidale walmen vanaf slaan’. Zélf vindt Lou Reed dat hij met 'Perfect Day’ een voor zijn doen optimistisch nummer had gemaakt. Toen hem vorig jaar in het Engelse poptijdschrift Q werd gevraagd wat hij ervan vond dat de BBC zijn 'Perfect Day’ had uitgekozen als promotieliedje, antwoordde hij dat er geen ander nummer van hem kan kunnen worden geselecteerd omdat hij in 'Perfect Day’ zijn cynisme voor even overboord had gezet. Als tweede 'verzoenend’ nummer in zijn oeuvre noemde hij 'Hello It’s Me’ op het album Songs For Drella, het in memoriam voor Andy Warhol. Waar Zwaap dus die suïcidale walmen ontwaart, prefereert de muzikant zélf een andere interpretatie. Zwaap zal tegenwerpen dat kunstenaars hoogst onbetrouwbaar kunnen zijn als ze praten over eigen werk. Daarom is het misschien beter de Oor Popencyclopedie erop na te slaan. Over Transformer (waar 'Perfect Day’ op te vinden is) staat hier te lezen dat het album een 'lichter en bijna vrolijk-decadent’ geluid laat horen. Gelukkig maar. Ik gun Zwaap van harte zijn 'suïcidale walmen’, maar hij moet niet met de blaasbalg lopen venten waar de lucht nou nét toevallig helder is. Amsterdam, OOST ZWAGERMAN