Grrr

Nanda van der Zee (1) Hierbij wil ik de volgende kant- en aantekeningen plaatsen bij het artikel ‘Een Hollandse Historikerstreit’ in De Groene van 14 mei 1997:

De Deense koning maakte elke dag een rondrit te paard door Kopenhagen om het moreel van de Denen op peil te houden, maar droeg niet de jodenster, zoals de legende wil.
De kwestie over de oorzaken van de ‘ongekende vernietiging van het Nederlandse jodendom’ zijn, in tegenstelling tot wat René Zwaap beweert, wel degelijk eerder uitgediept. In bijvoorbeeld een voordracht aan de Harvard Universiteit (november 1988) geeft dr. Loe de Jong er zes oorzaken voor: 'Ten eerste: bijna niemand besefte het lot dat bijna alle gedeporteerden wachtte. Ten tweede: de Duitse misleiding was zowel sluw als effectief. Ten derde: vergeleken met de joden in andere landen waren de Nederlandse joden minder waakzaam. Ten vierde: zij ontvingen vrijwel geen hulp van de Nederlandse autoriteiten in bezet gebied. Ten vijfde: de deportaties begonnen bijna een jaar voordat de april-meistakingen van 1943 zowel bij de bevolking als geheel als bij de ambtenaren de neiging om verzet te bieden had versterkt. Ten zesde: Nederland was bij uitstek geïsoleerd - er lag geen neutraal Zweden aan de horizon en als dat wel het geval zou zijn geweest, zou het niet mogelijk zijn geweest, meer dan 100.000 mensen in veiligheid te brengen.’
Koningin Wilhelmina heeft wel degelijk, in tegenstelling tot wat Nanda van der Zee beweert, 'haar grote propagandamogelijkheden bij Radio Oranje’ benut om aandacht te besteden aan het lot der joden. Op 17 oktober 1942 richtte zij zich tot het Nederlandse volk met de woorden: 'Ik deel van harte in uwe verontwaardiging en smart over het lot onzer joodse landgenoten; en met mijn gehele volk voel ik de onmenselijke behandeling, ja het stelselmatig uitroeien van deze landgenoten (…) als ons persoonlijk aangedaan.’
Wat de opmerking van koning Beatrix betreft over het 'schamele’ gehalte van het Nederlandse verzet, hier de volgende cijfers, die ik, als bangelijk mens, indrukwekkend vind. Er zijn naar schatting 25.000 Nederlandse gezinnen geweest die joden een schuilplaats boden. Er waren enkele duizenden Nederlanders wier illegale werk geheel of grotendeels bestond uit het bijeenbrengen van alles wat de joodse onderduikers nodig hadden. Bovendien begon op 25 februari 1941 de Februaristaking. Dit is - tot voorzover historici bekend - de eerste en enige anti-pogromstaking in de geschiedenis der mensheid geweest.
Leiden, FRANS WILLEM VAN DUIJN
Nanda van der Zee (2)
Natuurlijk was er collaboratie. Dat begon met de winkeliers die ook aan Duitsers leverden en dat eindigde met spoorwegpersoneel, dat joden naar hun ondergang vervoerde. Maar ik vraag me wel af of mensen die na de oorlog geboren zijn, zich kunnen realiseren hoe het is om onder een dictatoriaal bewind te leven, in een politiestaat. Het lijkt wel of men denkt dat er werkelijk een keuze was. Of men zo maar kon zeggen: nee hoor, daar doe ik niet aan mee. Er werden rücksichtslos mensen tegen de muur gezet, en dan hielden de anderen hun mond wel. Is dan iedereen een held? Ik was een jong meisje in de oorlog, mijn ouders hebben een jaar lang een joods meisje verborgen gehouden, waarmee zij welbewust hun leven op het spel zetten. Mooi, dat had dus iedereen moeten doen.
Zou Nanda van der Zee dat hebben gedaan? En alle anderen, die zoveel kritiek hebben op onze houding in de oorlog? Ik zeg dat ze niet weten waarover ze het hebben. De heer Zwaap schrijft dat het de kunst is om zonder hypocrisie terug te kijken. Daar ben ik het mee eens: zonder hypocrisie.
Amstelveen, ANNEKE VONK
Tenerife
Met veel genoegen heb ik zojuist de bizarre nonsens over Tenerife gelezen die René Zwaap optekende uit de mond van Rob Scholte (De Groene, 18 december 1996). Vandaar het volgende commentaar: Columbus heeft nooit in de veronderstelling verkeerd dat hij Japan bereikt had toen hij op Tenerife aan wal stapte. De Canarische Eilanden waren toen al lang ontdekt en de verovering van Tenerife door de Spanjaarden was al begonnen toen de grootvader van Columbus nog in zijn wiegje lag. De oorspronkelijke bewoners van de Canarische eilanden, de Guanches, leefden nog in het stenen tijdperk en als Columbus op de hoogte was van het bestaan van Japan, dan wist hij uiteraard ook dat men daar dat tijdperk al geruime tijd achter zich gelaten had. De taal van de Guanches vertoonde sterke overeenkomst met die van de Berbers van Noordwest-Afrika en onderzoekers vermoeden een verwantschap met volken rond de Middellandse Zee. Het waren geen Indianen. Indianen komen uit Amerika en de reis van Amerika naar de Canarische eilanden betekent een tocht over de oceaan van minstens 2000 mijl tegen de passaatwind in. Op dit moment ben ik daarmee bezig, met een nogal modern wedstrijdjacht en ik zie me dat nog niet herhalen in een boomstamkano. Het is misschien wat laat om Rob Scholte aan te raden wat beter op te letten tijdens de geschiedenisles, maar wie weet heeft hij nog wel tijd voor het vergaren van wat genuanceerder kennis omtrent zijn nieuwe woonomgeving.
Atlantische Oceaan, 20,02 noorderbreedte, 22,43 westerlengte, HILBRAND LEEMANS
Cruijff
In De Groene van 23 april lees ik over J. Cruijffs mistige taalgebruik: 'Doordat ieder woord uit zijn mond sinds zijn zestiende levensjaar werd geïnterpreteerd als een allegorische verwijzing naar het alles redigerende epicentrum van een nog nader te identificeren morfogenetisch krachtenveld, lastte de vedette reeds op de drempel van de adolescentie een stop in op verdere ontwikkeling van zijn communicatieve vaardigheden.’
Slaat deze on-zin op Johan Cruijff of op René Zwaap?
Rotterdam, E. SPITSMA
Loos
In De Groene van 23 april 1997 besluit Jacqueline Oskamp haar recensie over 'De tragische handeling’ van Cornelis de Bondt met haar conclusie dat LOOS uit elkaar aan het vallen is.
Een voorbarige en tevens onzorgvuldige conclusie. Onzorgvuldig omdat er geen informatie werd ingewonnen bij alle betrokkenen, en voorbarig omdat een groep niet a priori uit elkaar valt bij mutaties. De concertpraktijk zou er dan wel heel armoedig uitzien.
Over het geluid van LOOS zegt Peter van Bergen: 'Van LOOS uitgaande mutaties in de bezetting hebben altijd plaatsgevonden met als doel niet alleen het geluid van de groep te verrijken, maar tevens de mogelijkheden binnen de compositie/improvisatiestukken, in welke verhouding en van welke aard dan ook, te vergroten.’
LOOS heeft een drukke agenda voor de komende jaren in Nederland en daarbuiten, waarbij de bezetting van de groep gedeeltelijk flexibel zal worden aangepast aan de artistieke omstandigheden.
Amsterdam, IRENE OTTER-BAYLE, namens LOOS