Guatemalteekse president in zijn drugslabyrint

Guatemala-stad – De Guatemalteekse president en zijn minister van Defensie zaten beiden in een van de meest gevreesde militaire elite-eenheden. Dus na de beëdiging van Otto Pérez Molina tot het hoogste ambt van Guatemala leek niets een grootscheepse militaire operatie – à la buurland Mexico – tegen de drugsmaffia in de weg te staan.

Maar het liep iets anders. Ja, Pérez Molina zet het leger in tegen de Mexicaanse kartels die de grens oversteken en nauw samenwerken met lokale bendes. En in Guatemala-Stad zijn de roadblocks van gezamenlijk opererende leger- en politie-eenheden prominent aanwezig. En tot afgrijzen van mensenrechtenorganisaties heeft de president er, net als zijn voorganger, ook een handje van de noodtoestand uit te roepen. Maar wat Pérez Molina eigenlijk wil, is niet de drugssmokkel bestrijden maar drugs legaliseren, om het geweld tegen te gaan. Althans, met dit plan speelde hij zich onlangs internationaal in de kijker. ‘Wij willen drugs van hun mythen ontdoen en de barrières doorbreken die er altijd zijn geweest’, vertelt de oud-militair in het presidentiële paleis. Guatemala-Stad is een van de meest gewelddadige steden ter wereld.

Natuurlijk is Pérez Molina niet de eerste in de regio die op het lumineuze idee komt voor een alternatieve aanpak. Ook voormalig president van Mexico, Vicente Fox, opperde onlangs iets dergelijks. De bevolking van Guatemala loopt ondertussen niet echt warm voor het plan. En ook in de regio – productieland Colombia en grootgebruiker VS incluis – was er niet echt sprake van een jubelstemming. ‘Veel leiders zijn bang voor hun electoraat die op het eerste gezicht tegen is’, meent de president: ‘Maar ik denk dat wij op z’n minst moeten proberen het idee over te brengen. Want deze oorlog heeft geen einde. Landen als Mexico en Guatemala betalen met duizenden doden de prijs voor wat de VS consumeert.’

Toen hij nog militair was arresteerde een eenheid onder zijn leiding de beruchte Kingpin, Joaquín (El Chapo) Guzmán Loera. Die ontsnapte weer uit een zwaarbeveiligde gevangenis en is nu de meest gezochte drugsbaron ter wereld. De laatste tijd duiken er ook steeds vaker berichten op dat zelfs de onaantastbaar geachte leden van de elite-eenheden zich laten rekruteren door de drugskartels. Of Pérez Molina echt gelooft in de zegeningen en vooral de haalbaarheid van drugs­legalisatie, cynici en voorvechters van de war on drugs kunnen nauwelijks volhouden dat een happy end nabij is. ‘Regulariseren moet een thema van reflectie en dialoog worden’, verzucht de president.