Ha, bloed!

Gedurende de laatste twee jaar verlaat druppelsgewijs een interessante groep musici het Conservatorium in Den Haag. Het is een jonge generatie die op een vanzelfsprekende manier opgegroeid is met elektronische apparatuur en, niet belemmerd door verleden of toekomst, op een originele en vruchtbare manier visuele, theatrale en muzikale elementen met elkaar verbindt. En dat vaak met de nodige humor. Bij nieuwe werken van Wart Wamsteker, Florentijn Boddendijk, Toon Vandervorst, Anne Wellmer of Paul Doornbusch is het dus de moeite waard even te gaan kijken.

Zo ook Isak Goldschneider. In opdracht van theater Korzo in Den Haag maakte hij een muziektheaterstuk getiteld non:opera dat afgelopen weekend in première ging. Minstens even veelbelovend als de titel is de ansichtkaart die de eerste uitvoering aankondigt. In geelgroene kleuren laat het de foto van een klein meisje zien. Naast haar voeten een dikke plas rood bloed.
Ha, bloed! Liefde, moord, vendetta. Kortom, opera. De titel doet natuurlijk vermoeden dat er een kritisch, zo niet dodelijk statement over opera gemaakt zal worden, maar desalniettemin. Nadere beschouwing leert dat er geen tekst en zelfs geen zanger aan deze opera te pas komt - maar vooruit, waarom niet?
In de zaal blijkt dat het de toeschouwer niet gemakkelijk gemaakt wordt: een bouwlamp verblindt het binnenlopende publiek meedogenloos en de tribune van de zaal is vervangen door stoeltjes op de speelvloer, zodat je voornamelijk in de nek van andere toeschouwers zit te gluren. De binnenkomstmuziek bestaat uit een grauw geknars op de viool, gelardeerd met sereen vogelgefluit, waarmee een rauwe toon gezet is.
Wat dan volgt zou je kunnen omschrijven als een reeks muzikale scènes waarin steeds een bepaalde combinatie van elementen de sfeer bepaalt. Bijvoorbeeld een met de hand bespeeld vierkant olieblik gecombineerd met een visuele projectie die als een screensaver over de achterwand beweegt. Of het duo van clavecimbel en trommel, waarbij de speler de platte trommel voor zijn gezicht houdt en met de mond geluiden tegen het vel maakt. Of het duo voor stroboscopisch licht en accordeon, dat wordt ingeleid door het suggestieve gezucht van een accordeon als alleen de balg heen en weer bewogen wordt. Het licht flitst razendsnel aan en uit en de accordeonist probeert hier adequaat, dat wil zeggen krampachtig, op te reageren. En zo heb je nog een duo voor clavecimbel en kaarsenstandaard die met een soort tak bespeeld wordt.
Op z'n best zijn het grappige vondsten. En mooie muzikale momenten ontbreken zeker niet. Met name in de gedeelten dat alle vijf musici tegelijk spelen en de verschillende geluiden gestapeld worden tot een dikke boventoonrijke klankstroom, tot een gigantisch gonzen, ontstaat iets bijzonders dat even het hier en nu overstijgt. Maar is dit muziektheater? Is dit performance? Goldschneider heeft het begrip non:opera wel erg letterlijk genomen. De grootste verrassing doet zich voor als de musici na een half uur het podium verlaten. Was dit het eerste deel? Is het nu pauze? Zelfs een onverbiddelijk zaallicht kan het publiek niet overtuigen dat de voorstelling afgelopen is.
Als non:opera bedoeld is als de perfecte anticlimax, dan is Goldschneider volledig in zijn opzet geslaagd.

  • De Keniase zanger en nyatti-bespeler Ayub Ogada zong en tokkelde de sterren van de hemel op het Nieuwjaarsconcert in het Concertgebouw in 1996. Het Nederlands Blazers Ensemble heeft hem gestrikt voor een vervolg: 16 april Amsterdam (Paradiso), 22 april Maastricht (Vrijthof) en 26 april Utrecht (Vredenburg).
  • De Volharding viert het 25-jarig bestaan en blikt terug op een roerige geschiedenis. Het programma Notenkrakers (met drie premières) presenteert vijf componisten die vanaf het begin een rol in het blaasorkest hebben gespeeld: Willem van Manen, Bernard van Beurden, Peter Schat, Otto Ketting en Nico Schuyt. Tournee door het hele land. Info: 020-6948187.
  • De groep AcHa van de Turkse muzikant Tanar Catalpinar legt zich toe op de fusie van verschillende muziekculturen. Flamencogitaar, Indiase sitar en tabla en diverse Turkse en oriëntaalse instrumenten kleuren deze intrigerende versmelting van tradities. 18 april, Utrecht (Rasa).