Film Festival Rotterdam

Haarlokken als ijspegels

Tijdens de vorige editie van het International Film Festival Rotterdam (IFFR) deed de historische samoeraifilm 13 Assassins van Takashi Miike mee in een categorie van nieuwe films waarvoor nog geen Nederlandse distributeur was gevonden. Al gauw werd de film teruggetrokken, omdat iemand zich te elfder ure meldde. Dat mocht uiteindelijk weinig baten, want na het festival verscheen het werk op geen enkel moment op een filmdoek bij ons. Een bevreemdende situatie: 13 Assassins bleek een van de beste films van het jaar.

De vraag is of het dit jaar anders zal gaan met al weer de volgende Miike. De meester uit Japan is nu zelf in Rotterdam aanwezig voor de wereldpremière van zijn nieuwste werk, Ace Attorney, een soortement live action manga (Japans stripverhaal) vermengd met de traditie van kaidan (spookverhalen) uit het Edo-tijdperk en gebaseerd op de populaire Nintendo-game Phoenix Wright: Ace Attorney.
Het verhaal gaat over een futuristisch rechtssysteem waarin twee juristen verspreid over drie dagen tegenover elkaar komen te staan. Wanneer de officier van justitie Miles Edgeworth van moord wordt beschuldigd, schieten zijn jeugdvrienden Phoenix Wright, een advocaat, en Larry Butz, een nietsnut, hem te hulp.

Ik zag een ruwe versie van de film vooraf op dvd, een workprint zonder muziek en waarin lang niet alle special effects zijn verwerkt. Toch ben ik verkocht. Ace Attorney ziet eruit als een verbluffende mix van vormen: manga en games vermengd met de aantrekkelijke eenvoud van een rechttoe-rechtaan-detective zoals de verhalen van Agatha Christie.
De stijl van Ace Attorney herinnert aan de hoogtijdagen van de Japanse populaire cultuur van de jaren zestig, toen onder anderen Seijun Suzuki visueel verbluffende films als Branded to Kill voor het bedrijf Nikkatsu maakte. Net als de helden van Suzuki zijn die van Miike in eerste instantie imponerend qua uiterlijk. Phoenix Wright draagt in Ace Attorney te krappe jaren-zestigpakken die regelrecht uit een Suzuki-film zouden kunnen komen, terwijl Miles Edgeworth zich romantisch kleedt als een achttiende-eeuwse dandy met kniekousen en kanten franje. Bijzondere vermelding verdienen de haarstijlen: die van Phoenix als hommage aan zowel het Japanse superheldje Astro Boy als een Suzuki-held met platgekamd, glimmend haar, die van Miles als directe reproductie van het haar van talloze, hedendaagse mangapersonages, met lange lokken die het gezicht als ijspegels omzomen.
Zo lijkt het hippe Ace Attorney recht tegenover Miike’s statige 13 Assassins te staan, een historisch epos waarin de strijd van een groep samoeraikrijgers tegen een corrupte landheer uitloopt op een massale, prachtig ontworpen gevechtsscène van meer dan een half uur. Beide films vormen een eerbetoon aan typisch Japanse culturele vormen - een terugkerend fenomeen bij Miike. Begin 2000 trad hij voor het voetlicht met het unieke, verontrustende Audition, een horrorfilm waarin een zakenman, op zoek naar een nieuwe liefde, in de klauwen van een mysterieuze, martelende vrouw belandt.
Met zijn nieuwe film illustreert Miike hoe sterk de mangastijl inmiddels in de cultuur is doorgedrongen. Ace Attorney is even opwindend als een actiefilm uit Hollywood, met dit verschil: je moet van goede huize komen wil je je personages net zo gaaf én melancholiek als die van Miike maken. In recent werk van jonge Amerikaanse cineasten als Zack Snyder (Sucker Punch) blijkt wel dat de conventies van manga en anime (animatiefilms) gemeengoed zijn geworden in de populaire westerse cinematografie.

Te zien op het IFFR, van 25 januari t/m 5 februari. Op zaterdag 28 augustus, 19.30 uur, wordt Miike geïnterviewd door Gawie Keyser in het Oude Luxor, in het festivalonderdeel The Big Talk