H.J.A. HOFLAND

Haat in de VS

In de enquêtes zijn Obama en Biden aan de winnende hand. De Republikeinen beginnen tekenen van paniek te vertonen. ‘McCain voert een stomme campagne’, zei Bill Kristol, neoconservatief denker. Deze kandidaat heeft geen duidelijke boodschap, hij verwaarloost de economische crisis, het probleem dat de kiezers nu het meest bezighoudt. Sarah Palin beperkt zich tot ferme vaderlandslievende gemeenplaatsen en verdachtmakingen van de tegenstander. Intussen is ze in opspraak geraakt. Als gouverneur van Alaska zou ze haar macht misbruikt hebben om een politieman, haar vroegere zwager, te laten ontslaan. Ook over McCain doen bedenkelijke geruchten de ronde. Daar hoeven we niet langer bij stil te staan. In iedere Amerikaanse verkiezingscampagne zijn de verdachtmakingen niet van de lucht. Negatieve, insinuerende tv-spotjes van het grofste soort horen erbij.
Tot zover gaat alles betrekkelijk normaal. Een club die begint te vermoeden dat de nederlaag dreigt, raakt nu eenmaal in paniek naarmate het ogenblik van de beslissing dichterbij komt. Het verschil ligt in dit geval bij Barack Obama. Een halve eeuw geleden is aan de rassenscheiding officieel een einde gekomen, maar racisme is in de Amerikaanse politiek nog altijd een factor van betekenis. Obama is momenteel waarschijnlijk de best beveiligde man ter wereld. De eerste oorzaak daarvan is zijn huidskleur. Daarbij komt dat zijn vader een moslim was. In de Republikeinse propaganda wordt hij afgeschilderd als een liberal, wat bij uiterst rechts min of meer gelijkstaat met een socialist of communist, en tussen die twee is praktisch geen verschil. Hij wil van Amerika een socialistische staat maken. Ook gaan er geruchten dat hij in het geheim nog altijd moslim is. Dan is hij bevriend met William Ayers, nu hoogleraar, maar in de jaren zeventig lid van de Wheatherman Underground, die onder meer een bomaanslag op het Pentagon heeft gepleegd. En verder is hij een goede bekende van Tony Rezko, een man uit de vastgoedsector en van Syrische afkomst.
Al deze beschuldigingen zijn verzonnen of gebaseerd op uit hun verband gerukte feiten. Maar ze worden door McCain en Palin niet tegengesproken en ze hebben hun effect. Guilt by association werd het in de tijd van Jopseph McCarthy genoemd. In The New York Times van afgelopen zondag wijdt Tom Rich zijn beschouwing aan de groeiende haat zoals die blijkt op Republikeinse verkiezingsbijeenkomsten. Terrorist! wordt er geschreeuwd als Obama ter sprake komt. Treason! Kill him! Arab! Off with his head! In antwoord op deze uitbarstingen van haat laten ook de Democraten zich niet onbetuigd. McCain is vergeleken met George Wallace, die als gouverneur van Alabama in 1964 zwarte studenten de toegang tot de universiteit wilde ontzeggen. Er ontstond een rel waarbij vijf zwarte meisjesstudenten het leven verloren. McCain is op de televisie in woede uitgebarsten.
Deze escalatie van haat ontwikkelt zich in een sfeer van toenemende crisis. In Irak gaat het wat beter maar niet goed genoeg, in Afghanistan veel slechter. Het blijven uitzichtloze oorlogen. En sinds een jaar lijden steeds meer Amerikanen onder de kredietcrisis, waarvan niemand met zekerheid kan zeggen hoe die moet worden beëindigd, laat staan wanneer. Volgens een Gallup-poll van eind vorige week vindt zestig procent dat de economie in slechte staat is en negentig procent is van mening dat het nog slechter zal worden. De gigantische schuldenlast maakt het waarschijnlijk dat 2008 het jaar is waarin Amerika zijn status als supermacht in het mondiale financiële economische systeem heeft verloren.
In de tweede ambtstermijn van Bush zijn de Verenigde Staten tot een radeloze natie geworden. Onder deze omstandigheden moeten de kiezers hun besluit nemen. Wie? De 72-jarige die misschien meer Bush belooft, met een ongeleid projectiel als plaatsvervanger? De zwarte kandidaat die wel een betrouwbare politicus als vice-president zou hebben, maar die door een ongeteld aantal diep wordt gehaat? Hoe dan ook, deze sfeer van malaise en haat kweekt gekken. Daarom is er deze keer een reële mogelijkheid dat iemand zichzelf zal beschouwen als redder van het land door een aanslag op Obama te plegen. Een Balthasar Gerards. Abraham Lincoln, John F. Kennedy en Martin Luther King zijn door gekken vermoord. Het valt niet meer uit te sluiten dat op het ogenblik in een gestoord brein het plan rijpt om een schot op Obama te lossen.
Een aanslag op zichzelf, geslaagd of niet, zou een van de verschrikkelijkste gebeurtenissen zijn die niet alleen Amerika, maar de wereld kan overkomen. De supermacht zou in chaos verzinken. Dat we daarmee nu rekening moeten houden, zonder te weten hoe, toont in welke misère we deze eeuw terecht zijn gekomen.