Had ik maar niet…

Marja Pruis leest… altijd meer dan ze kan of wil bespreken. Hier doet ze verslag van haar bevindingen en overwegingen bij de boeken die ze leest. Deze week: Do Not Become Alarmed van Maile Meloy.

Ik las dit boek omdat ik in de ban was – en ben – van de film Certain Women, die gebaseerd bleek op verhalen van de Amerikaanse schrijfster Maile Meloy. Ik had nooit eerder van haar gehoord, maar wat een buitenkans dat er net een nieuw boek van haar was verschenen. Een roman zelfs, die ik anders denk ik niet snel opgepakt zou hebben. Titel - Do Not Become Alarmed – en blurbs – ‘impossible to put down’ – doen mij net iets teveel denken aan een thriller, een genre dat ik al jaren geleden heb afgezworen. Wel een vreemde constatering eigenlijk: las ik ooit thrillers als ik me niet lekker voelde en behoefte had aan verdoving, nu lees ik met dat doel non-fictie die ik net niet begrijp. Er blijkt iets ultiem verdovends vanuit te gaan om naar zinnen te staren waarvan je de betekenis grotendeels zelf moet invullen. Ik denk dat de volgende stap is dat ik Japanse schrijvers in hun eigen taal ter hand neem.

Maile Meloy dus, ze stelde me niet teleur, al was het maar omdat ik dat gewoon niet wil. Dit is een boek waarin heel veel gebeurt, in de sensationele zin des woords ook nog eens. Ieder ouders nachtmerrie zeg je dan, namelijk het verdwijnen van je kinderen. Ik zie de verfilming voor me, al betwijfel ik of het helemaal iets voor de regisseur van Certain Women zou zijn, Kelly Reichardt, die liet zien vooral geïnteresseerd te zijn in het woordeloze drama en de kleine, veelbetekenende details. In Do Not Become Alarmed zit dat ook, een intelligente sensibiliteit, en dat maakt ook dat dit méér is dan een unputdownable read.

Twee stellen, familie, dertigers, hippige types uit LA, monsteren aan op een cruise naar Midden Amerika om de kerstdagen thuis te ontlopen. Op de boot raken ze een beetje bevriend met een rijk, Argentijns stel, met iets grotere kinderen. Als de boot aanlegt bij een havenstad in een niet bij naam genoemd land in Midden Amerika, en de mannen erop uit trekken om een dagje te golfen, besluiten de vrouwen de kinderen mee te nemen voor een soort safaritocht. Het wordt een noodlottig uitstapje, waarin toeval, pech en gevaar een akelig bondje aangaan.

Het goeie aan het boek is de subtekst die voortdurend met het sensationele gegeven meeloopt. Wiens schuld is het dat de kinderen zomaar kunnen verdwijnen, dat allereerst natuurlijk. Maar daaronder zit het verhaal van rivaliteit, zowel bij de mannen als bij de vrouwen onderling, van jaloezie, vooral bij de vrouwen, en uiteindelijk van vergeving. Meloy gaat geen pijnlijkheid uit de weg, en dat is wennen bij een boek dat zich presenteert als een lekker spannend leesavontuur. Het ‘hele erge’ laat zij eigenlijk zonder pardon gebeuren, en misschien is dat dan het enige wat je op haar boek tegen zou kunnen hebben: de geloofwaardigheid van de manier waarop zij haar personages met dit ‘hele erge’ laat wegkomen. Al vraag ik me af of ik dat zelf ook zo had bedacht als ik niet de recensie van Julie Myerson in de Guardian had gelezen. Myerson neemt de kwalificatie ‘harteloos’ in de mond, ik zou het eerder ‘vlak’ noemen. Als ik denk waar het de schrijfster waarschijnlijk om te doen is geweest, aarzel ik echter ook om haar die vlakheid aan te rekenen. Do Not Become Alarmed gaat niet over ouderschap per se, in de zin van de relatie tussen ouder en kind, maar over iets maatschappelijkers: de illusie dat je, omdat je nu eenmaal een comfortabel bestaan leidt in het rijke westen, controle kunt uitoefenen op je leven en dat van je dierbaren. Niemand heeft de garantie op geluk. Zet één stap de verkeerde kant op (‘Had ik maar niet…’) en alles loopt anders dan je ooit had kunnen denken. Dit gegeven maakt Meloy met dit boek griezelig zicht- en voelbaar.