Haïti was onder Baby Doc juist een paradijs

Port-au-Prince – ‘Ach’, zei de ex-dictator toen de rechter hem ondervroeg over de martelingen, moorden en executies tijdens zijn lange bewind, ‘in alle landen vinden schendingen van mensenrechten plaats, en de staatshoofden kunnen daar niet verantwoordelijk voor worden gesteld.’ Jean-Claude Duvalier, onder de bijnaam Baby Doc vijftien jaar lang almachtig geweest op Haïti, had eigenlijk nooit zo veel te zeggen gehad. Haïti was bijna het paradijs geweest en als er af en toe iets mis ging, dan was dat niet zijn schuld: ‘Alle functionarissen hadden hun eigen autoriteit.’

Baby Doc moest zich voor het eerst voor de rechter in Port-au-Prince verantwoorden voor het schrikbewind dat hij van 1971 tot 1986 voerde. Slechts negentien jaar oud erfde hij het presidentschap voor het leven van zijn vader François Duvalier, Papa Doc.

Volgens Human Rights Watch zijn er tijdens de dictatuur van de Duvaliers tussen de twintig- en dertigduizend mensen vermoord. Het land gold dankzij de terreur van de Tontons Macoutes, de militie van de dictators, als een van de afschrikwekkendste op aarde, door Graham Greene voor de eeuwigheid geportretteerd in The Comedians. Baby Doc werd in 1986 bij een volksopstand afgezet. Hij vluchtte naar Frankrijk, waar hij woonde tot 2011. Toen, een jaar na de verwoestende aardbeving, keerde hij onverwacht terug naar Haïti.

De 61-jarige Duvalier werd vorig jaar al vervolgd wegens verduistering van ten minste driehonderd miljoen dollar. Maar aan processen voor het martelen en vermoorden van duizenden Haïtianen heeft hij steeds weten te ontkomen. Andere rechters in Haïti stelden dat deze misdrijven na tien jaar verjaard waren. Het hof van beroep gaf echter opdracht tot een reeks hoorzittingen om te kijken of Duvalier alsnog berecht kan worden. Hij presenteerde zich in gezelschap van een groepje oude aanhangers, en met een uitdagend discours: ‘Tijdens mijn regering konden kinderen veilig naar school.’ Aan het slot koos Baby Doc zelfs voor de frontale aanval op zijn ondervragers: ‘Alles was goed zolang ik hier was. Maar toen ik terugkwam, trof ik een verwoest en corrupt land aan. Ik zou u moeten vragen wat u met mijn vaderland heeft gedaan.’

Het heeft er alle schijn van dat het bij een eenmalig publiek verhoor van Baby Doc zal blijven. Een paar dagen voor de tweede zitting deed hij wat zoveel andere ex-dictators doen wanneer ze eindelijk ter verantwoording worden geroepen: hij voelde zich plotseling niet lekker en meldde zich ziek.