TELEVISIE De wereld draait door

HAMER BIJ VAN NIEUWKERK

De verdiensten van Matthijs van Nieuwkerk zijn groot en breed uitgemeten. Hij zet een standaard in de categorie nieuws/informatie/amusement en door hem werd een modaal scorend programma tophit. Ook als je bezwaren hebt tegen gehengel naar saillante anekdote en oneliner; naar privé-zaken waar hij zelf altijd buiten schot blijft (graag zag ik hem zichzelf interviewen inzake de salarishoogte van tv-presentatoren – Matthijs zou Matthijs de duimschroeven aandraaien); tegen het soms doorgedraaide tempo waar alleen de gladst gebekte gasten tegen opgewassen zijn; tegen verschil in behandeling van coryfeeën en naamlozen – ook dan blijft bewondering voor vakmanschap.
Maar soms vliegt hij de bocht uit, zoals recent met Mariëtte Hamer. Van haar wist ik niets tot ze fractiebazin werd. Kennismaking via media deed het ergste vrezen voor wat de electorale betekenis voor haar partij zou kunnen zijn – iets wat overigens ook gold bij Melkert en Tichelaar. Waarmee ik me prompt begeef op het hellende vlak van verlangen naar de politicus als charismatisch persoon. Vorrink was het, en dat bleek nogal wat bezwaren te hebben. Drees was het niet en nog aaien ze over zijn bronzen kop in het Willem Drees Huis. Den Uyl een tussengeval. Kok een stuk chagrijn zonder weerga. En Bos was het juist helemaal, inclusief kontje, tot hij het helemaal niet bleek te zijn (democratie als roulette).
En dan komt Hamer. Een deel van de hoon die ze ontving komt op rekening van seksisme in combinatie met leeftijdsdiscriminatie. Leeftijd en uiterlijk doen er bij mannen weinig toe, bij vrouwen veel maar tegelijk op ondoorgrondelijke wijze: mij is onduidelijk wat er mis zou zijn aan mevrouw Hamer, als ‘mis’ al bestaat inzake iemands voorkomen.
Mij stond iets anders tegen: het triomfalisme waarmee ze een nipte overwinning op Diederik Samsom tot breed bejubeld besluit promoveerde (niet uit te sluiten dat de jubel deels kwam van vrouwen die de keus als emancipatie-overwinning zagen – omgekeerd seksisme dat in dit geval wel eens schadelijk zou kunnen uitwerken); de schijnbaar volledige afwezigheid van zelfrelativering en humor; en bovenal dat hemeltergende clichéproza dat in een speciale fabriek op een geheime plaats wordt gesmeed en louter ter beschikking gesteld van linkse partij- en vakbondskaders, waarbij vrouwen nog driftiger afnemers blijken dan mannen. Het allerergste geval van deze droogstoppel-spierballenmix is godlof van de Kamer naar het kabinet gepromoveerd waardoor ze beduidend minder aan het woord komt: Sharon Dijksma. Dier politieke carrière is ongetwijfeld gebaseerd op vele verdiensten, maar zeker ook op het feit dat ze van meet af het strijdjargon van de jaren dertig tot zestig volmaakt beheerste: je zag een kind en hoorde een hoogbejaarde. Hamer komt uit dezelfde school.
Aan tafel bij Van Nieuwkerk viel het trouwens mee, maar dat viel weg doordat Van Nieuwkerk van start tot finish de grootst denkbare minachting aan de dag legde. Onverstandig had Hamer de noodzaak tot reanimatie van de PVDA aan de orde gesteld en nu was Matthijs’ vraag wie daarbij de arts dan wel kon zijn. Hij noemde ieder die in aanmerking kwam (Aboutaleb, Bos, Cohen) om vast te stellen dat die dus op de verkeerde plek zaten en drukte in die omtrekkende beweging, in minachtende toon en lichaamstaal maar één ding uit: jij bent niets en moet zo snel mogelijk opsodemieteren. Ze kwam examen doen, maar was zonder een woord al gezakt.
Een dag eerder had Van Nieuwkerk Agnes Kant ook al toegesproken of hij ’s lands bovenmeester was, maar daar zat nog bonhomie in. Hier was sprake van persoonsvernietiging. Zelfs als dat uit liefde voor de PVDA voort zou komen citeer ik graag mijn Geliefde Leidsman: zo gaan wij in dit land niet met elkaar om.