Hoofdcommentaar: VN-klimaatconferentie

Handel in schone lucht

De zesde VN-klimaatconferentie, die maandag in Den Haag begint, zal de wereld we de rom niet verlossen van het broei kaseffect. De zeespiegel zal blijven stijgen, in de Stille Zuid zee zullen eilandenbewoners hun huis en haard versneld on der de zeespiegel zien verdwijnen, de Maas en de Ganges zullen vaker en heftiger overstromen, woestijnen zullen verder uitdijen en malaria zal Zuid-Europa blijven teisteren.

Conferentievoorzitter Jan Pronk beseft terdege het beslissende karakter van de Conferen ce of the Parties for Climate Chan ge (COP6). Als er geen klinkend resultaat geboekt wordt, stelde Pronk eerder deze maand, «kan de hele zaak plotseling weer op losse schroeven komen te staan». Met andere woorden: dan zijn we terug bij de eerste klimaatconferentie van Rio de Janeiro. De inzet op de COP6 is dan ook hoog en de strijd zal hard zijn. Niets minder dan de continuïteit van economische groei staat op het spel. Niemand zal bereid zijn een gram metje co2 in te leveren als de concurrentie niet hetzelfde doet. Net name de VS zullen elke substantiële maatregel proberen te torpederen.

Ondertussen vindt de conferentie plaats onder een somber gesternte. Het gezaghebbende Intergouvermental Panel on Climate Change (IPCC) schetste in een geheim, vorige week uitgelekt rapport een zwarter doem scenario dan ooit tevoren. De gemiddelde temperatuur op aarde stijgt deze eeuw niet met de in 1990 berekende 1,5 à 4,5 graden Celsius, maar met 1,5 tot zes. Ter vergelijking: de afgelopen tienduizend jaar steeg de temperatuur met zo'n vier graden. Tevens stelde het IPCC voor het eerst onomwonden vast dat de temperatuurstijging het gevolg is van menselijk toedoen: de uitstoot van broeikasgassen.

De centrale vraag in Den Haag is hoe de drie jaar geleden in Kioto afgesproken co2-reduc tie (5,2 procent ten opzichte van 1990) bereikt moet worden. De westerse industrielanden kunnen de reductie in eigen land be werk stellingen maar ook buitengaats. Nederland kan bijvoorbeeld in China of India vervuilende kolenfabrieken vervangen door schonere gascentrales. De co2-winst mag Nederland op zijn conto schrijven en hoeft die niet in eigen land te reduceren. De VS willen honderd procent in het buitenland kunnen reduceren, de EU vijftig procent — in de slottekst zal zoiets komen te staan als «een aanzienlijk deel». Deze ontsnappingsclausule is de doodsteek voor elke poging het broeikaseffect daadwerkelijk te bestrijden. De in dus trie landen worden immers niet gedwongen over te stappen op echt schonere energiebronnen. Het betekent bovendien dat de westerse industrie ongestoord kan blijven groeien. Wij produceren co2, elders reduceren ze het. En wie zijn co2-quotum overschrijdt, koopt het gewoon in het buitenland af.

Een ander voorstel is om de co2-emissies te verhandelen. Een bedrijf dat onder zijn co2-quotum is gebleven, kan de niet-vervuilde lucht verkopen aan een bedrijf of land dat wél te veel lucht vervuild heeft. Rusland en Oekraïne gaan gouden tijden tegemoet: het instorten van de economie heeft er voor gezorgd dat deze landen ver onder hun co2-uitstoot van 1990 zijn gebleven. Vooral de VS zijn zeer gebrand op deze niet-uitgestoten co2. Zodat zij weer meer co2 kunnen uitstoten.

In Den Haag zal ook felle strijd gevoerd worden om schone lucht te kunnen verkopen. Jonge bossen nemen co2 op en worden om die reden sinks genoemd. Wie sinks aanlegt, kan schone lucht verkopen. Zo wordt in Australië op Japans initiatief een eucalyptusbos aangelegd. De 200.000 ton co2 die de bomen absorberen, zijn toebedeeld aan de grootste Japanse energiemaatschappij. Dat dergelijke bossen ongeveer honderd jaar onaangetast moeten blijven om effect te hebben en dat niemand die garantie kan geven, is van minder zorg: het Japanse energiebedrijf kan met een gerust hart 200.000 ton co2 uitstoten.

De co2-aflaten zijn ook op de beurs te koop, zodat particulieren kunnen participeren in de luchthandel. In Sydney is er al een beurs voor opgericht. Financiële analisten voorspellen een miljardenhandel: zo lang economieën niet inkrimpen, zullen de prijzen van de verhandelbare emissies blijven stijgen. Er is slechts één nachtmerrie: toenemend gebruik van schone energiebronnen. Want zonder vuile lucht is er geen co2-handel.

De strijd in de Haagse arena zal rücksichtslos zijn. Maar nu al staat vast dat het klimaat niet en de handel wél zal worden gered.