‘Happy, happy!’

Port Elizabeth - Nieuwjaar vieren in Zuid-Afrika is een hachelijke onderneming. In Hillbrow in Johannesburg plegen ze ijskasten vanaf de daken van de flats te gooien. En in Durban zitten er steevast drie dagen na de festiviteiten nog peuters op het politiebureau omdat hun verdoofde ouders hun vermissing niet hebben opgemerkt.
Dit jaar daarom Port Elizabeth, een middelgrote havenstad in de Oostkaap-provincie met een sukkelende auto-industrie, ongerepte stranden en veel wind. Wat stedelijke allure aangaat heeft PE weinig te bieden: een promenade langs het strand, een snelweg die haven en centrum bruut van elkaar scheidt en een blinkend stadion waar deze zomer acht WK-wedstrijden worden gespeeld.
Veel Zuid-Afrikanen halen er hun neus voor op, zoals Amsterdammers dat vroeger voor Rotterdam deden. Maar net als Rotterdam is PE ongekunsteld, en rond de jaarwisseling biedt de stad een mooi inkijkje in Zuid-Afrika zonder die laag blanke vernis. Want dan stromen de townships leeg en nemen zwart en gekleurd de boel over. Blank blijft binnen, met een braai en bier bij het zwembad, mopperend over ‘those people’ die er zo'n rotzooi van maken.
Een openbaring. Op oudjaarsavond waren hier, in tegenstelling tot Johannesburg, de restaurants gewoon open en was de sfeer optimaal. Geen kuddes zuipende, opgefokte jongeren, maar opgewonden gezichten, dansende lijven en families met kinderen die oooh en aaah roepend om middernacht naar het vuurwerk stonden te kijken om elkaar met een 'happy, happy!’ in de armen te vallen.
Nieuwjaarsdag was zo mogelijk nog beter. Blank zat nog steeds mokkend thuis, terwijl op de lange promenade onder het toeziend oog van de politie een eindeloze stoet townshipbewoners in de zon paradeerde, een fraai inkijkje gevend in de laatste modes. Goud en lamé waren voor meisjes de toonaangevende kleuren, hoe strakker hoe beter; konten en borsten waar Rubens wel raad mee zou weten. De jongens hielden het bij de voortandloze gangsterlook, kwaito-outfits (slappe petjes en All Stars) of getailleerde, open shirts en buitenproportionele zonnebrillen. Sommigen hadden zich de mapantsula-look uit de jaren vijftig aangemeten, compleet met petten, ruimvallende kostuums en glimmende puntschoenen.
Op het gras voerden forse mamma’s hun kroost gebraden kip. Bij KFC liep de rij wachtenden tot om de hoek. Opvallend was ook het grote aantal mensen die zich in hun gewone kloffie in zee begaven. Geen geld voor een zwempak? Of niet de moeite waard voor die ene keer per jaar? Velen waagden zich overigens niet verder dan tot hun knieën in het water. Zwemles behoort niet tot het curriculum van de townshipscholen.
'Well behaved’ en 'crime free’, applaudisseerden de voorpaginakoppen van de Weekend Post de volgende dag. Goed, negen doden in de Oostkaap, dat wel. Twee bij een auto-ongeluk, twee verdronken en vijf doodgestoken of doodgeschoten. Maar slechts één daarvan in PE.