Buitenland

Hard optreden

Demonstrant trapt een blik traangas richting federale agenten in Portland, Oregan, 29 juli 2020. © Marcio Jose Sanchez / ANP

Dat de Black Lives Matter-beweging brede steun heeft gekregen onder de bevolking van de VS is helder, en toch kwam het voor vriend en vijand als een verrassing toen een opiniepeiling in juni suggereerde dat een meerderheid het goedkeurde dat demonstranten in Minneapolis een politiebureau hadden afgebrand. Hoewel de VS zijn geboren uit een opstand en het land een sterke anti-autoritaire traditie heeft, is klappen voor geweld tegen politie bepaald geen Amerikaans erfgoed.

Integendeel: Amerikanen wordt met de paplepel ingegoten dat geweld toegestaan is – eigenlijk een deugd is – als de mepper aan de kant van het recht staat, zelfs als die zich soms vergist. De drie biggetjes, Tom & Jerry: tegen de slechte soort mensen (en dieren) is de harde hand het enige wat helpt. Gewelddadige politiemannen en -chefs krijgen daarom vaak groen licht van kiezers. Zoals de corrupte James ‘Two-Gun’ Davis, politiechef van Los Angeles in de jaren twintig, die van zijn agenten eiste dat zij ‘hun eigen rechtbank houden op de straten van Los Angeles’. Hij eiste dat slechteriken (die hij ‘het pistool dragende element’ noemde) ‘dood worden binnengebracht, niet levend, en ik zal elke agent berispen die de geringste genade toont aan een crimineel’. Het enthousiasme daarvoor leeft nog altijd: de langst zittende sheriff ooit is Joe Arpaio, die gevangenismaaltijden reduceerde tot tweemaal daags voor maximaal vijftig cent en gevangenen opsloot in tentenkampen in de woestijn van Arizona. Hij werd vijfmaal herkozen, werd toen veroordeeld en kreeg gratie van president Trump, als ‘echte Amerikaanse held’.

Trump kan het geweld vrijelijk opvoeren of omlaag brengen

Dit alles doet ertoe omdat Trump sinds een week of twee zijn verkiezingscampagne vol heeft gericht op law and order. Trump heeft federale agenten ingezet tegen Black Lives Matter-demonstranten in Portland, agenten die daar zelf het geweld laten escaleren dat Trump vervolgens belooft te bestrijden. Trump verzekert dat model uit te rollen naar een reeks door Democraten bestuurde steden, waarvan de meeste niet eens demonstraties hebben, zoals New York en Chicago. Het is nogal een zwaktebod nadat Trumps troefkaart, de lekker draaiende economie, uit zijn mouw is gevallen. Het helpt ook niet dat het coronavirus, dat voor die economische tegenspoed verantwoordelijk is, de Amerikaanse kiezers er en passant aan heeft herinnerd dat een boze entertainer in het Witte Huis reële risico’s met zich meedraagt.

Evengoed is het een wending die Trumps tegenstander, de Democraat Joe Biden, serieus moet nemen. ‘Hard’ zijn tegen misdaad is al generaties lang een winnende formule voor conservatieve politici. Dat is al zo sinds Richard Nixon er de verkiezingen mee won. Die overwinning wordt vaak teruggeleid tot de ‘Long, Hot Summer’ van 1967: rellen in tientallen door Afro-Amerikanen bewoonde binnensteden, en Nixons reactie daarop. Zijn voorganger Johnson was geen doetje: hij voerde niet alleen oorlog in Vietnam maar had ook een ‘war on crime’ in eigen land afgekondigd en bewapende de politie met legertuig. Maar Nixon beloofde ‘law and order’, wat klonk als Zucht und Ordnung. Een dikke meerderheid van de Amerikaanse kiezers geeft sindsdien aan dat zij Republikeinen meer vertrouwen op het thema veiligheid. Een trits van rechtse politici deed daar zijn voordeel mee. Als laatste Trump, die zich vaak beklaagde dat politiemannen te zachthandig zijn bij arrestaties.

Democratische politici hebben hier nooit een overtuigend verhaal tegenover kunnen zetten. Historicus Michael Flamm reconstrueerde in Law and Order: Street Crime, Civil Unrest, and the Crisis of Liberalism of the 1960s hoe de grimmige boodschap van de Republikeinen niet alleen verkiezingen won, maar ook het politieke landschap van de VS veranderde: een dat niet meer draaide om de hoop en ambities van maatschappijhervorming, maar om de angst en woede van repressie. Misschien is het een wanhoopsoffensief van Trump, die in peilingen ver achterligt op Biden. Maar dat betekent niet dat het kansloos is: de geschiedenis suggereert dat, en Trump heeft zijn hand op de hendel waarmee hij geweld kan opvoeren of omlaag brengen tegen wat de rechtse zender Fox News ‘de gewapende arm van de Democratische Partij’ noemt. Het kan een opmaat zijn tot de grimmigste Amerikaanse verkiezingen in mensenheugenis.