KUNST

Hartstochtelijk verzamelen

I Promise to Love You

Wat drijft de grootste verzamelaar van Nederland? Je hoopt in de tentoonstelling I Promise to Love You, nu te zien in de Kunsthal, een antwoord op die vraag te krijgen. Joop van Caldenborgh maakte een persoonlijke selectie uit zijn aankopen van de afgelopen tien jaar.

Van Caldenborgh (1939) voldoet helemaal aan het romantische beeld van een verzamelaar. Als jongetje spaarde hij postzegels en zijn eerste werk, een Schoonhoven, kocht hij van het geld dat hij verdiende met zijn krantenwijk. In zijn functie als oprichter en directeur van een internationaal chemieconcern, Caldic Chemics, heeft hij zijn passie voor kunst voortgezet. Minstens een hele dag per maand liet hij zich informeren door een team van drie kunsthistorici; inmiddels is hij met pensioen en heeft hij zich fulltime toegelegd op zijn verzameling. Zijn collectie telt duizenden werken, stromingen als de Haagse School en het minimalisme zijn daarin vertegenwoordigd, maar de hedendaagse kunst domineert. Hoeveel werken het precies zijn wil hij niet zeggen. De kunst hangt op de kantoren van Caldic, in zijn eigen huis en op verzoek mogen ook medewerkers werken lenen. Zijn grote beeldentuin is op afspraak te bezichtigen.
Dit is de tweede keer dat Van Caldenborgh zijn collectie aan het publiek toont. In 2002 deed hij dat in Museum Boijmans Van Beuningen. De toenmalige directeur Chris Dercon was de curator en dat leverde een mooie weloverwogen doorsnede van de Caldic Collectie op. Nu heeft de verzamelaar zelf zeventig lievelingen geselecteerd. Maar een antwoord op de vraag waarom en hoe hij kiest, krijg je niet.

Het enthousiasme voor hedendaagse kunst spat er vanaf in de Kunsthal. Een hartvormige lichtsculptuur van Tracy Emin (de titel is de naamgever van de tentoonstelling) hangt aan het begin van de show. Een parcours leidt je langs werken van internationale beroemdheden als Ai Weiwei, Thomas Ruff, Yayoi Kusama en James Turrell. De kunst is geordend op kleur, vorm en materiaal. Het geheel doet denken aan een mooi koffietafelboek; prachtige in het oog springende beelden, maar met slechts een kortstondige bevrediging. Enkele werken doorbreken het patroon en zijn meer dan alleen ‘pleasing to the eye’.
Nog vrij onbekend in de museumwereld is het werk van Evi Vingerling. Haar abstracte schilderijen met zwart-witvlakken vertegenwoordigen de jongste generatie kunstenaars uit zijn collectie. Haar werk houdt goed stand naast een sculptuur van Tony Cragg uit de jaren tachtig. Iets verderop staat een van de beste werken opgesteld. Het is de installatie Sigh (2008) van de Britse kunstenaar Sam Taylor-Wood. Het zal niet snel in een woonhuis of kantoor passen omdat het zo immens is. Op acht schermen zijn verschillende groepen van het BBC Concert Orchestra te zien; violisten, trompettisten, fluitisten, cellisten, slagwerkers en de dirigent. Ze spelen hun partituur vol beweging en overgave. Maar geen van hen houdt een instrument vast, zodat ze als mimespelers een performance uitvoeren. De compositie van Anne Dudley is speciaal voor deze video geschreven. Het werk fascineert door de uiterste concentratie van de spelers terwijl ze 'doen alsof’ ze spelen.

In de laatste ruimte hangt Karfunkelfee van Anselm Kiefer (2008) naast een Jan Schoonhoven (1972). Het ritme van kleur en thema wordt hier losgelaten en dat biedt meteen een beter inzicht in de gevarieerde collectie. Het maakt nieuwsgierig naar wat er nog meer in de depots van Van Caldenborgh verstopt zit. Kan hij niet een eigen museum openen? Hoogste tijd! En laat dan de tentoonstellingen niet door hemzelf, maar door gastcuratoren samenstellen. Dat zou een spannende stap zijn voor een verzamelaar wiens collectie absoluut klasse heeft, maar die in deze show toch te vaak op safe speelt.

I Promise to Love You, Caldic Collectie, Kunsthal, Rotterdam, t/m 15 mei, www.kunsthal.nl