Heel hard zwijgen

Tokio - Discipline, respect en harmonie zijn nobele waarden waarmee veel Japanners zichzelf en hun land graag identificeren. Als volmaakte training voor deze waarden geldt het gracieuze judo, dat tegelijk het lichaam traint en de geest adelt. Binnenkort moeten alle scholen verplicht een Japanse vechtsport onderwijzen en de meeste kiezen als vanzelfsprekend voor judo.
Tot zo ver het gejuich over de ‘zachte weg’. Nu de harde feiten. Tussen 1983 en 2009 zijn in Japan 108 leerlingen tussen de twaalf en vijftien jaar omgekomen door judolessen op scholen. Niet zelden gebeurt dat tijdens 'oefeningen’ tussen judodocent en leerling, zoals bij de vijftienjarige Yasuhiko Kobayashi. Hij skipt de judoles. Zijn docent, een voormalig Japans kampioen, wacht hem vervolgens in de school op, neemt hem mee naar de gymzaal en dwingt hem tot een gevecht. Ik zal je leren wat respect is! In een ijzeren greep van de docent geeft de jongen aan te willen stoppen, maar niets daarvan. De docent vindt ongetwijfeld dat spijbelen met harde hand bestreden dient te worden en de jongen verliest zijn bewustzijn. Als de leerling enigszins is bijgekomen, pakt zijn docent hem op en gooit hem met grote kracht op de vloer. Het leverde Kobayashi ernstige hersenbeschadiging op, die volgens een sportarts alleen bij professioneel boksen incidenteel voorkomt, en die twee jaar later leidde tot zijn dood.
En de docent? Die gaat volgens het vigerende roulatiesysteem gewoon op een andere school aan het werk. De ouders van Yasuhiko stuiten op een muur van stilte als ze de docent willen laten vervolgen. De politie werkt nog wel mee, maar het OM heeft geen belangstelling voor de zaak. Een zogenaamd lekenpanel oordeelde vervolgens dat het OM de zaak in behandeling moest nemen, maar er gebeurde niets. Veel ouders van judoslachtoffers hebben zich inmiddels verenigd en kloppen aan bij scholen, het ministerie van Onderwijs en de judobond om toekomstige excessen te voorkomen. Maar met evenveel resultaat als de kruistocht van de ouders van Kobayashi.
In Japan blijkt harmonie op institutioneel niveau vooral in te houden dat scholen, docenten en het instituut judo zelf uit de wind worden gehouden ten koste van het individu. En de judosport staat daarin niet alleen. Heel hard zwijgen is een probaat Japans elixer tegen maatschappelijke oprispingen. Want wat niet benoemd wordt, bestaat niet.