Heer bolk

De VVD-verkiezingskaravaan streek verleden week woensdag neer in discotheek Escape op het Rembrandtplein, maar van de plaatselijke liberale lijsttrekker Harry Groen viel op het podium geen spoor te bekennen. Dat was opmerkelijk, want overal waar het circus Bolkestein tot nog toe zijn tenten opsloeg, wordt de plaatselijke lijsttrekker extra in het zonnetje gezet. Op Harry Groen rust kennelijk een banvloek. Hij mocht koste wat het kost niet naast Bolkestein worden gefotografeerd of gefilmd.

Helemaal onlogisch is dat niet, want Groen - voorzitter van de raad van bestuur van de Nederlandse Credietverzekeringsmaatschappij (NCM), naar de top van de Amsterdamse VVD gehaald om de lacune van scheidend wethouder economische zaken Edgar Peer op te vullen - maakte zich enkele weken geleden gelijk tot een household name in de vaderlandse politiek door te pleiten voor aparte scholen voor allochtonen, die hij in dezelfde vaart ‘een intellectuele achterstand’ toedichtte. Vandaar dat Groen het hele VVD-feestje voor straf achter een grote pilaar in de disco verborgen moest blijven, op stalinistische wijze weggeretoucheerd. Onze inmiddels vertrouwde VVD-spreekstalmeester Willem Bemboom vermeed zorgvuldig zijn naam te noemen. Geen reddingspoging, geen rehabilitatie, nada.
Het optreden van Bolkestein zelf was ook opmerkelijk. Tenminste, in die zin dat hij gedurende zijn speech niet ÇÇn keer applaus genereerde. Alleen aan het slot volgde een kleine, en dan nog tamelijk plichtmatige ovatie, ingezet door de voorlichtingsstaf. Wellicht een stil protest van de aanhang van Harry Groen, apartheidsactivist in bange dagen. In ieder geval was het gebrek aan bijval in Escape zorgwekkend voor een geboren en getogen Amsterdammer als Bolkestein, die aan het begin van zijn toespraak nota bene nog verzekerde dat hij voortaan regelmatig op de houseparty’s in de disco te bezichtigen zal zijn.
Op zich was de Amsterdamse applausstaking legitiem, want gezegd moet worden dat het optreden van Bolkestein hevig onder metaalmoeheid begint te lijden. De inspiratie was ver te zoeken: bijna de gehele rede die Bolkestein aan het begin van de avond afstak was tweede-, derde- of zelfs vierdehands. De verslaggevers die als kieuwvisjes in Bolkesteins spoor meetrekken, moesten hun geeuwen onderdrukken, want alle wisecracks in de speech bleken de afgelopen weken al diverse malen gebruikt. 'Liever een timmerman dan een dropout die er op los timmert’, stond bij schrijver dezes al drie keer in het notitieblok, maar Bolkestein gooide hem er weer uit als ware het een spontane trouvaille.
Ook de verwijzing naar Tony Blair, die zou hebben gezegd dat een samenleving 'eerder op plichten dan op rechten’ moet worden gebaseerd, werd voor de zoveelste keer gerecycled, en zo ging het maar door. Het volgen van Bolkestein tijdens zijn campagne is ÇÇn grote bevestiging van Nietzsches theorie over de 'eeuwige terugkeer van hetzelfde’.
En dat terwijl Bolkestein als enige politicus in Nederland beschikt over de state of the art van de moderne autocue-technologie. Het betreft hier een doorzichtig glaasje dat tijdens zijn voordrachten voor hem wordt geplaatst. De toeschouwers in de zaal zien alleen een glazen plaatje op A4-formaat iets onder het hoofd van de spreker, maar in werkelijkheid is dit Bolkesteins spiekbriefje. Via een ingenieus projectiesysteem schiet op deze glazen plaat de gehele uit te spreken tekst langs voor Bolkesteins ogen, terwijl het publiek in de veronderstelling dient te verkeren dat hij alleen gebruik maakt van de papieren vellen die hij pro forma ook altijd bij zich heeft. Een staaltje van kiezersbedrog eerste klasse.
Het schijnt dat Bolkestein zich al vanaf de Statenverkiezingen van 1993 van dit trucje bedient. Het bewijst in ieder geval dat de VVD over het meest potente campagnefonds beschikt. Kok bijvoorbeeld heeft niets wat op Bolkesteins autocue lijkt. De enige technologische vernieuwing van de PvdA-campagne is een soort uitschuifbare opklaptafel.
Bolkestein heeft dus een enorme voorsprong in hardware. Maar wat let hem dan om bij iedere voordracht in het land een verse toespraak te laten schrijven? De campagne voor de kamerverkiezingen duurt nog twee maanden. Alleen al uit clementie met het voetvolk van de pers zou de VVD-staf wat creatiever moeten zijn. Dat is voor de lijsttrekker zelf ook aangenamer.
In Escape redde hij het vege lijf nog enigszins door tijdens de talkshow met Bemboom, die traditioneel aan het slot van een VVD-avond zit, wat meer gepeperde uitspraken te doen. Zo verzekerde Bolkestein zijn Amsterdamse gehoor dat hij principieel ook ’s nachts na het theaterbezoek moederziel alleen door het Vondelpark loopt, een staaltje van kamikaze-achtige heroãek die inderdaad het applaus verdiende dat het losmaakte.
Ook diep uit de zak kwam Bolkesteins huldeblijk aan de nieuwe zero-tolerance-trend in het internationale politiewezen. 'Bij mij kan ook niets, en als het wel kan, is dat mooi meegenomen’, klonk het stoer. Met andere woorden: Bolkestein kan het wel, maar dan moet hij er natuurlijk wel de gelegenheid voor krijgen.
Het advies van de week: weg met die autocue, let it roll!