Sport

Heerscher

Ajax is altijd de club geweest van het mooie voetbal, en de mooie voetballers. Ajax, dat was altijd fragiel, technisch, subtiel, jong, ietwat arrogant, meer vedette dan waterdrager, liever moeilijk dan makkelijk, liever mooi dan effectief. Ajax was altijd Jesper Olsen, Tscheu La Ling, Bryan Roy en andere ongrijpbare jongens met een surplus aan techniek en een bloedhekel aan slecht weer en te veel lopen. Geen types als Rinus Israël en Theo «de Tank» Laseroms, die dan ook geheel terecht bij Feyenoord speelden.

Maar nu gaat er iets veranderen. Danny Blind kreeg het niet voor elkaar om Ajax zowel aanvallend en attractief als effectief te laten spelen. Voorin lukte het wel, maar achterin ging er te vaak te veel mis. Er waren momenten dat de trouwe aanhang het geen slecht idee vond om een Israël of een Laseroms centraal in de verdediging te hebben.

Dus nu is de Rots van Kampen gekomen. Dat hij de redder van Ajax wordt, is misschien wat overdreven, maar hij markeert wel het begin van een nieuw Ajax.

Rots in de branding. Jaap Stam.

Een ouderwetse carrière: Jakob Stam (1972) begint gewoon bij de amateurs van DOS Kampen en denkt niet aan de mogelijkheid om prof te worden. Maar dan wordt hij gescout door FC Zwolle. Vervolgens komt hij via Cambuur en Willem II bij psv terecht. In 1998 koopt Manchester United hem voor 35 miljoen euro. Daarna Lazio Roma, dan AC Milan, en nu Ajax.

Bij dos was hij de Rots van Kampen, in Engeland The Beast, The Dutch Destroyer en The Bald Slayer.

Jaap Stam lacht zelden. Soms een milde glimlach, meestal niet. Dat hoort niet bij zijn persona. Als voetballer is Stam, die in het echte leven een zachtmoedig en fijngevoelig mens heet te zijn, de personificatie van overwicht. Hij is een verdediger van het type dat je even doet slikken als je hem tegenover je ziet staan.

Ajax verandert door zijn komst. De frêle spelers blijven spelen als vanouds, met de techniek en de subtiliteit zit het goed, maar er is iets bij gekomen: onverzettelijkheid. Onverschrokkenheid. Kracht. Weerbarstigheid. Macht.

Denk aan Jaap Stam. Aan hoe hij staat. In het veld. Rood-wit shirt, gladde kop. Aanvoerdersband. Benen als zuilen. En altijd zo’n gezwollen adertje op dat spiegelgladde hoofd, dat lijkt te kunnen gaan springen.

Denk aan Stam, zie hem voor je, en lees het gedicht Heerscher:

Hij schreed

en ruimte was hem soepel kleed

aan ’t koele lijf.

de gladde luchten spatten uit elkander

en roode sterren walmden al hun wonder

in wankelende nacht.

hij schreed

en ruimte brak aan zijn metalen tred

en lucht verkromp voor zijn doorzengden zucht.

leven was enkle vlokken violette geur.

hij at

en aarde trok haar gillende spiralen

door schrompelende nacht:

hij had geproefd.

hij stond,

atoom en kosmos beide

en heerschend was in ertsen greep

over de werveldans der elementen

d’ivoren glimlach van den stillen knaap.

Hendrik Marsman, toch geen groot voetballiefhebber, heeft hier volmaakt beschreven wat we zien als we kijken naar de nieuwe aanvoerder van Ajax. Hij staat. Zoals alleen Jaap Stam kan staan. Heerschend.