HEFTIG EN FRIS

THEATER Holland Festivalkroniek 2

Er is iets eigenaardigs met de programmering van dit Holland Festival. Door de week is er niet zoveel te zien, in het weekend zijn er zoveel voorstellingen dat ook een volstrekte festivalfreak pijnlijke keuzes moet maken. Op een festival met veel producties zijn er altijd al dan niet toevallige lijnen. Vogelgeluidjes bijvoorbeeld, klinken bij Messiaen, in een muziekstuk van Maarten Altena en gewoon buiten, maar daardoor klinken ze al niet zo gewoon meer. Iets minder toevallig: de hamerslagen bij Messiaen en in De Materie van Louis Andriessen. Heeft Andriessen toch meer met Messiaen te maken dan ik wist?
Een flauwe toevalligheid is een naamsgelijkheid. Voorafgaand aan Quartett van Heiner Müller was er Quartet: A Journey to North van de Iraanse theatermaker Amir Reza Koohestani, nu al een bekende van het festival. Het is een kleine, interessante voorstelling. Vier mensen zitten aan tafeltjes met de ruggen naar elkaar, het publiek zit er omheen. Ze vertellen, twee aan twee, over twee moordzaken en vertellen die van twee kanten, waardoor de verhalen even verrassend als vreselijk zijn. Op het laatst halen ze vier schermpjes op en kijken de toeschouwers naar elkaar. Zouden wij ook in staat zijn tot zulke bloedige wraaknemingen en daden van betekenisloos geweld?
Soms is de festival programmering uiterst zinvol. De Materie van Louis Andriessen, concertant door het Asko-Schönberg Ensemble onder Reinbert de Leeuw, als voorbereiding op de première van Andriessens La Commedia. De Materie was nog even opwindend, verrassend en fris als in 1979.
Opwindend vonden veel mensen ook Wolpe! Welche Farbe hat der Vogel? van Muziektheater Transparant. Mij was het iets te mager. Het werd bijna helemaal geconcentreerd op zijn arbeidersstrijdliederen uit de jaren twintig en dertig. Nu weer actueel in een tijd van groeiende sociale ongelijkheid? Niet echt, Stefan Wolpe heeft het vooral over de gesel der werkloosheid. De jonge Duitse tenor Gunnar Brandt brengt het heel serieus, de Belgische actrice Viviane de Muinck leest utopische teksten voor van Plato tot Lenin en geeft er vaak terecht een ironische of sarcastische draai aan.
Een belevenis was de lancering, tijdens het festival, in het BIM-huis, van de kakelfrisse David Kweksilber Bigband, waarin al het oudere en jongere jazztalent van Nederland samen blaast, slaat, piept en zingt. Sopraan/jazzzangeres Claron McFadden is een stralend middelpunt, naast tapdanser Peter Kuit. Het is enerverend, afwisselend, origineel, herkenbaar, kortom: prachtig. Saxofonist en klarinettist David Kweksilber heeft vijftien componisten gevraagd voor zijn nieuwe band een stuk te schrijven, met ruimte voor improvisatie. Hij zegt zelf het resultaat ‘ongelofelijk’ te vinden en dat is het ook. Sommige stukken doen wat willekeurig en onrijp aan. Teer en mooi was bijvoorbeeld Beasts & Birds van Maarten Altena, op tekst van een vrolijke brief van Darwin over een wandelingetje in het park. Pianist Guus Janssen schreef een uitgebreide hommage voor Hens Ottter (Muziek voor Hens), waarbij al diens vreemde blaasinstrumenten en nog veel meer instrumenten te horen zijn. Deze nieuwe bigband is voortaan elke laatste maandagavond in het BIM-huis te horen.
Een van de hoogtepunten van het festival is Molière, een vrije bewerking van vier van diens stukken door Luk Perceval en de Schaubühne am Lehniner Platz Berlin tot een verschrikkelijke kreet om liefde in alle mogelijke vormen, die gestalte krijgt in de heftige, oude, lelijke, geweldige acteur Thomas Thieme. Loek Zonneveld schreef daar al op 2 november 2007 over in De Groene: ‘een geweldig gespeelde en uiteindelijk vreugdeloos trieste voorstelling’’.

HF-tips voor deze week: De wereldpremière van La Commedia van Louis Andriessen. De Monstruos y Prodigos van de groteske Mexicaanse groep Teatro de Ciertos Habitantes. Heiner Müllers Quartett, met Barbara Sukowa en Jeroen Willems.

www.hollandfestival.nl