Essay van de week

Heilige alliantie contra het neoliberalisme

Een mondiale alliantie heeft zich gevormd, analoog aan de ‘heilige alliantie’ die anderhalve eeuw geleden werd gesignaleerd om ‘het spook van het communisme uit te drijven’. Nu dat klusje anno 21ste eeuw is geklaard, heeft de nieuwe alliantie het neoliberalisme op het oog, die cynische bundeling van hebzucht, oorlogsdrift en morele kruisridderij. Maar wie zijn de ‘neocons’ eigenlijk? Vrijwel niemand identificeert zich zo. En ook de tegenstanders lijken ieder een andere definitie van hun vijand aan te houden.
Tijd voor een Australische denktank met de curieuze naam Centre for Independent Studies om de vinger aan de pols te houden. Wat blijkt? De eerste neocons waren even diepzinnig als hun huidige pendanten oppervlakkig. Zij zagen hun beweging als Derde Weg tussen losgeslagen kapitalisme en communisme, als oplossing om weg te komen uit ‘de chaos van een pluralistische, roofdierachtige economie en de mislukking van economisch liberalisme’, in de woorden van oer-neocon Alexander Rüstow. ‘Wat nodig is, is een sterke staat, boven de economie, boven de belangengroepen.