Commentaar: Jeruzalem

Heilige stad, heilige oorlog

Zoals de Israelische schrijver en Vrede Nu-aanhanger Meir Shalev onlangs in deze krant voorspelde, heeft de «stad van de vrede» wederom zijn tol geëist. Jeruzalem puilt uit van de islamitische, joodse en christelijke heiligdommen en is daarom juist een gevaar voor de vrede. Althans, zolang de verschillende religieuze groepen hun alleenrecht over die heiligdommen blijven opeisen.

De Likud-havik Ariel Sjaron bezocht eind vorige week de Tempelberg in Jeruzalem, een van de heiligste plaatsen van de islam. Strikt genomen heeft hij dat recht. In de door de Palestijnen en Israel getekende Oslo-akkoorden is immers verankerd dat alle Israeli’s vrije toegang hebben tot de ook voor joden heilige Tempelberg. Maar het bezoek werkte als een rode lap op een stier.

De strijd die onmiddellijk na Sjarons bezoek losbarstte, wordt al de «tweede intifada» genoemd. Maar er is eerder sprake van een oorlog dan van een opstand. Israelische soldaten en Palestijnse ordetroepen beschoten elkaar onder het voorwendsel respectievelijk gewelddadige joodse kolonisten en Palestijnse stenengooiende jongeren te beschermen. Het Isrealische leger zette gevechtshelikopters en tanks in. Inmiddels zijn al meer dan vijftig doden gevallen (bijna allemaal Palestijnen) en is de vonk overgeslagen naar de Arabieren in Israel, die eenvijfde van de bevolking uitmaken.

Jasser Arafat en Ehoed Barak geven elkaar de schuld van het geweld. Doortastende pogingen om aan het bloedvergieten een einde te maken hebben ze nog niet ondernomen. Het is ook maar de vraag of de leiders daar belang bij zouden hebben. Barak vreest het vredesproces — dat waarschijnlijk zou inhouden dat de Israelische aanspraken op Oost-Jeruzalem zouden moeten worden ingeslikt — politiek niet te overleven. Arafat werd wereldwijd bekritiseerd om zijn stugge houding tijdens de vredesbesprekingen in Camp David. Nu kan hij wijzen op de provocatie van Sjaron en het internationaal sterk afgekeurde Israelische optreden.

Met kibbelen is echter niemand geholpen. De enige manier om het bloedvergieten te stoppen en de vredesbesprekingen nog een kans te geven is het doorbreken van de geweldsspiraal. Zolang de Palestijnse ordetroepen blijven schieten op Israeli’s in plaats van de demonstranten tegen te houden en Israel dodelijke methoden blijft hanteren om de protesten de kop in te drukken, zal de strijd blijven voortrazen. Bezinning is dus de boodschap. Maar zelfs als de politieke leiders dat inzien, dan nog is het de vraag of de Palestijnse en Israelische extremisten in toom te houden zijn. De heilige stad Jeruzalem ontketent immers krachten die de ratio verre overstijgen.