Menno Hurenkamp

Helpt elkaar

Het klinkt als bij de huisarts komen met een geslachtsziekte en zeggen: «Dokter, een vriend van me heeft zo'n branderig gevoel in zijn kruis. Nou wilde ik vragen wat hij daaraan kan doen.» Toch heb ik echt een goede vriendin die aandelen laat beheren bij ABN Amro. De bank stuurde haar een brief vanwege de aanslagen in de Ver enigde Staten. De strekking was: geen paniek, belt u ons niet, verkoopt u ook vooral niets, de koers gaat heus weer omhoog. Terloops merkt de bank op dat de verschillende overheden al bijspringen om een serieuze recessie te voorkomen.

Het is de comfortabele gemakzucht van het grootkapitaal: laat de markt vrij, tot het mis gaat. De bank ziet ondertussen wel dat de Amerikaanse consument «angstig en spaarzaam» wordt. Het jaren-negentigcredo «when in doubt, shop» lijkt door de vliegtuigbommen even van de baan. Dit is het slechtst denkbare nieuws voor de beurs, meldt ABN Amro. De brave spaarder is allang geen steunpilaar meer van deze maatschappij. Lenen is burgerplicht om de economie op groei te houden.

Misschien gloort in het consumentisme een uitweg uit het morele dilemma over het conflict tussen West en Oost. Veel gewetensvolle mensen hebben een instinctief wantrouwen tegen de aperte non-valeur George W. Bush. Maar ze vinden het vooral belangrijk iemand met zesduizend dode Amerikanen op zijn geweten met stalen handschoenen aan te pakken. Anders ligt een tweede «München 1938» in het verschiet.

Zo vindt een groot deel van de Nederlandse intelligentsia zich inmiddels terug in een alliantie met recordhouderdoodstrafvoltrekker George W. en een kleurrijk gezelschap Aziatische dictators en slagers. Het onnozele geloof in de democratische ambities van deze coalitie wordt vrijelijk beleden in alle dagbladen. Het kleinere denkende deel der natie is niet tegen het bestrijden van Bin Laden, als blijkt dat hij de dader is. Die mensen ergeren zich wel aan het selectieve geheugen van de Amerikanen en aan de rank and file van de westerse wereld. Tussen uit de grafkelders van Dodewaard gereanimeerde vredesactivisten staan ze aarzelend te demonstreren. Niet tegen een oorlog, maar voor het recht op een afwijkende mening. Dat is, zoals ik me realiseerde, ook niet echt een substantieel standpunt.

Sinds de Balkan-oorlogen heeft bijna iedereen zich neergelegd bij militair ingrijpen als legitieme oplossing voor een internationaal conflict. Pogingen in die eensgezindheid tot een heldere publieke stellingname te komen, stranden in grove versimpelingen en pathetisch vijanddenken. De Bank biedt een vluchtweg. Door behoedzaam consumentengedrag te vertonen — uitstellen van de aanschaf van die afwasmachine — versterk je de recessie.

Duivenvoer, want indirect straf je Bush voor zijn onvriendelijke beleid jegens alles wat on-Amerikaans is. En wie een serieuze solidariteitsverklaring met de regering-Bush wil afgeven, schrijft geen stuk in de krant waarin staat dat terrorisme bestreden moet worden. Al was het maar omdat niemand ooit het tegendeel beweerde. Een echte havik koopt! Een Ford, duizend callopties Boeing en een tweedeurskoelkast, en ’s nachts van de Tell Sell nog een wortelsnijder, alles op de pof. Als straks half Azië in brand staat heb je ongelijk, maar wel koud bier bij de tv.