Herschrijven

President George W. Bush en zijn neoconservatieve entourage hebben de oorlog in Irak ten slotte toch gewonnen. Dat las ik op 6 januari in de Volkskrant, in een artikel van Diederik van Hoogstraten, de correspondent in New York. Voor deze stelling beroept hij zich op een aantal getuigen van niet het geringste kaliber. In de eerste plaats de Brits-Amerikaanse historicus Niall Ferguson, een rechtse denker, die van mening is dat het uitbreken van de Arabische lente in laatste instantie aan de oorlog tegen Irak en de verwijdering van Saddam Hoessein, en dus aan Bush te danken is. Kadhafi wilde geen kernwapens meer nadat hij had gezien wat Saddam was overkomen.

Ook de onlangs gestorven essayist Christopher Hitchens wordt aangevoerd. Hij vond dat links zichzelf had verraden door zich ‘te keren tegen de val van een genocidale maniak en de bevrijding van een lijdend volk’. Obama heeft eind vorig jaar met zijn eigen versie van 'mission accomplished’ impliciet de verdienste van Bush erkend. 'Irak is geen perfecte natie, maar we laten een soeverein, stabiel en zelfstandig land achter, met een door het volk gekozen, representatief bestuur’, zei hij. Jammer dat hij Bush cum suis niet heeft bedankt, maar dat komt door de ontluikende verkiezingsstrijd. Je kunt niet alles verwachten.
Is het grote herschrijven van de geschiedenis begonnen? Deze uitleg van het verleden deed me denken aan een artikel van Arend Jan Boekestijn, juni 2004. Saddam was dol op westerse intellectuelen, schreef hij. Dat was na de plunderingen in Bagdad en de onthulling van de wantoestanden in de gevangenis Abu Ghraib. Dat vonden die intellectuelen natuurlijk fijn. De nieuwe chaos was al uitgebroken, radeloosheid had zich van het Amerikaanse opperbevel meester gemaakt. Ten slotte kwam generaal Petraeus met zijn nieuwe strategie, 'the surge’ en daardoor is na een paar jaar de orde in dusdanige mate hersteld dat door Obama de tijd rijp werd geacht om de totale terugtrekking van de Amerikaanse troepen aan te kondigen.
Er zijn bijna vijfduizend Amerikaanse soldaten gesneuveld, omstreeks honderdduizend Iraakse burgers hebben het leven gelaten - ze zijn niet geteld - en de onderneming heeft de Amerikaanse schatkist astronomische bedragen gekost. Irak is ten slotte een van de grote oorzaken waardoor de mondiale invloed van de Verenigde Staten is aangetast. Militaire interventies in verre streken zijn voorlopig taboe, zoals het verloop van de Libische revolutie en de voortdurende staatsterreur in Syrië heeft aangetoond. Ingrijpen met landtroepen wordt nu juist als contraproductief beschouwd. Maar de Arabische lente is in ieder geval op gang geholpen. Je moet er per slot van rekening iets voor over hebben.
Het herschrijven van de geschiedenis was een techniek die destijds vooral in de Sovjet-Unie werd beoefend. Beroemd is de foto van Lenin die een rede afsteekt terwijl Trotski aandachtig luistert. In de sovjetencyclopedie was Trotski opeens verdwenen, in ongenade gevallen en dus weggepoetst. In George Orwells 1984 heeft de held, Winston Smith, een baantje bij het ministerie van Waarheid. Het is zijn werk de kranten van eergisteren en gisteren in overeenstemming te brengen met de waarheid van vandaag. Hij vindt het interessant werk, maar het brengt niet veel op. Herschrijven van de geschiedenis heeft tenslotte maar één doel: het uiteindelijke gelijk van mislukte voorgangers te bewijzen en zodoende aan te tonen dat ze hun macht op de juiste manier hebben gebruikt.
Geldt dit voor Bush en zijn neoconservatieven? Wordt hiermee achteraf een rechtvaardiging gegeven voor de systematische leugencampagne die de noodzaak voor de oorlog moest aantonen? Heeft de geschiedenis nu Bush gelijk gegeven omdat goedbeschouwd hij degene is die de Arabische lente heeft veroorzaakt? Als we in deze trant nog even verdergaan, is het niet Bush maar Osama bin Laden aan wie we het te danken hebben dat de Egyptische dictator Moebarak binnenkort wordt opgehangen. Dat Bush door de oorlog regelrecht verantwoordelijk is voor de desintegratie van het westelijk bondgenootschap en het verval van het Amerikaanse rechtssysteem is voor de herschrijvers een kleinigheid.
Nog twee vragen. Is het bevrijde Irak met zijn sluimerende burgeroorlog, de autoritaire premier al-Maliki en de gebruikelijke bomaanslagen wel zo'n voorbeeld van een geslaagde democratisering voor de dictatoriaal geregeerde landen en het Midden-Oosten? En hadden de onderdrukte massa’s in Irak geen andere kans op bevrijding dan via de shock and awe van Donald Rumsfeld? Hoe hebben de Tunesiërs, de Libiërs en de Egyptenaren hun bevrijding aangepakt? Onder meer door hun bovenmenselijke volharding en geholpen door de sociale media. En ondanks het afschrikwekkend voorbeeld van Saddam Hoessein houdt de Syrische dictator Assad het aardig vol. De les van de geschiedenis is niet aan hem besteed. Saddam opgehangen? Hij niet.
Tot de herschrijvers het tegendeel hebben bewezen beschouw ik George W. Bush als de slechtste president uit de Amerikaanse geschiedenis. Doe je best jongens en meisjes. Maak hem tot miskende held.