Berlusconiwatch (41)

Het Algemeen Belang van Italië

Rome - Eindelijk is het gelukt. Juichend zwaaien ze bij de Rai, de Italiaanse publieke omroep, kijkcijferkanon Michele Santoro vaarwel. Berlusconi’s persoonlijke kwelgeest zal verhuizen naar La 7, de zender van het telefoonbedrijf Telecom. Santoro’s avondvullende politieke talkshow Annozero (Jaar Nul) was iedere donderdagavond goed voor vijf tot zes miljoen kijkers, met uitschieters naar over de zeven. Een kijkersaandeel van minstens twintig procent vertrekt daarmee uit het publieke domein, inclusief torenhoge reclameopbrengsten. Berlusconi zou er flink van hebben gebaald als het verlies zijn eigen commerciële zenders had betroffen, maar dit is toch slechts de publieke omroep. Wat van iedereen is, is in Italië van niemand, en de kijkgeld betalende consument merkt het toch niet. Mensen vreten wat je ze voorzet, aldus Berlusconi’s credo.
Maar soms toch niet. Hoe het nu bijvoorbeeld mogelijk is dat er zoveel aandacht is voor de drie referendumkwesties van aanstaande zondag, is Berlusconi een raadsel. Hij had er alles aan gedaan om het referendum te saboteren en de kwesties onder het tapijt te vegen. Ze gaan over: 1) atoomcentrales in Italië ja/nee; 2) mag het drinkwater geprivatiseerd ja/nee; 3) is het terecht dat een premier niet voor de rechter hoeft te verschijnen als hij belangrijker zaken aan zijn hoofd heeft (wat altijd het geval is)? Berlusconi hoopte dat deze zaken geen hond zouden interesseren, maar dat valt tegen. Na de zege van links in de burgemeestersverkiezingen van afgelopen week lijkt het hek van de dam. De dociele Italianen willen ineens meedoen, stemmen, hebben een mening en lijken zelfs bereid om op hun vrije zondag voor de derde keer in een maand naar de stembus te gaan.
Er is nog hoop, want het belachelijk hoge quorum dat gehaald moet worden voor de referendumkwesties (helft plus één) betekent dat ruim 25 miljoen Italianen hun zondag aan het strand, hun pranzo bij oma, hun voetbalwedstrijd, opnieuw moeten opofferen voor de stembus. Maar toch lijkt er iets verschoven in de stemming. Een voorzichtig yes we can hangt in de lucht. De omslag die gemaakt dreigt te worden, is dat het Italiaanse volk ineens een heel klein beetje algemeen belang ervaart. En dat is slecht nieuws, voor wie ‘Eigenbelang Eerst!’ al bijna twintig jaar als succesvolle verkiezingsleuze voert. Berlusconi doet nu maar een beetje of zijn neus bloedt en is druk doende om 'de komende twee jaar van mijn regering met een overtuigend programma voor mijn kiezers te komen’. Bijvoorbeeld de 'hervorming van justitie’, waar Berlusconi al jaren van droomt, maar die geen Italiaan iets kan schelen. Als het gesaboteerde referendum het quorum haalt, geeft het Italiaanse volk een niet mis te verstane boodschap aan zijn leider: Silvio, wegwezen.