Het Australische sprookje

Canberra - Afgelopen week gingen foto’s van de kousenvoet van de Australische premier Julia Gillard de hele wereld over. De premier werd uit een restaurant ontzet, nauw omklemd door een bewaker, terwijl tweehonderd Aboriginal-demonstranten haar schreeuwend belaagden, was het verhaal. Sommige kranten toonden een triomfantelijke Aboriginal die de vilten schoen omhoog hield die Gillard in het gedrang verloor. The New York Times haalde Assepoester erbij.
Dat het eigenlijk een uitspraak van de Liberale oppositieleider Tony Abbott was die tot de woede van de demonstranten had geleid, wist een aantal kranten nog net in een slotparagraaf te melden. Maar dat het hele voorval op een misverstand berustte, veroorzaakt door - zoals Gillard zei in een persconferentie - een ‘grote inschattingsfout’ van een sindsdien ontslagen medewerker, is een verhaal dat in de komende tijd alleen eindeloos herkauwd zal worden in Australische media.
De demonstranten waren aanwezig bij een bijeenkomst van de 'Aboriginal tent-ambassade’, een al veertig jaar durend protest, een soort Occupy avant la lettre, in 1972 begonnen door vier Aboriginals op een grasveld tegenover het toenmalige parlement. Het parlement verhuisde vijftien jaar later naar een stukje hoger op de heuvel, maar het oude tentenkamp bleef. Meestal is het een wat troosteloos enkelingenprotest, maar in verband met het veertigjarige jubileum en de nationale feestdag op 26 januari stond het grasveld voor Old Parliament House vol.
Onder die omstandigheden reikte Gillard samen met oppositieleider Abbott medailles uit in de restauratie van het oude parlement, recht tegenover het tentenkamp. En omdat er die ochtend wat berichten waren verschenen dat de tent-ambassade volgens Abbott wel opgedoekt kon worden, tipte een perssecretaris van de premier iemand in het kamp dat de oppositieleider twintig meter verderop stond te klinken. De rest is Assepoester. Australische kranten stonden sindsdien vol opinieartikelen over 'de boze Aboriginal’, internetfora riepen op de tent-ambassade te sluiten. Voor de vraag wat er in de afgelopen veertig jaar verbeterd was in de levensomstandigheden van Aboriginals, het eigenlijke onderwerp van de manifestatie afgelopen week, had niemand meer aandacht. Gedesillusioneerde demonstranten ontzegden na het incident de massaal verzamelde pers de toegang tot het tentenkamp.
Want het feit blijft dat de inheemse bevolking van Australië slechter af is dan haar lotgenoten in de VS, Canada en zeker Nieuw-Zeeland, zowel in levensomstandigheden als wettelijke status. Aboriginals sterven in Australië gemiddeld zeventien jaar eerder dan niet-Aboriginals en daar is in veertig jaar weinig aan veranderd. Verhalen waar juist in de aanloop naar de nationale feestdag wat aandacht voor was. Maar die verhalen lijken minder op sprookjes.