Het beleg van ischa meijer

Bedriegt de schijn of is Ischa Meijer in zijn nieuwe bestaan als Joop van den Ende’s geheime wapen van RTL5 bezig aan een duizelingwekkende val in geliefdheid bij ‘s-lands intelligentsia?

Na jarenlang op handen te zijn gedragen als psychoanalytisch schuurmiddel bij zieldoorkervende vraaggesprekken, schatbewaarder van de carmiggeltiaanse melancholie in zijn Dikke Man-columns voor Het Parool, en last but not least stoutmoedig performer, wordt de voorheen zo geliefde hofnar van het VPRO-publiek nu van alle kanten verketterd. De licht hysterische neiging tot het uit de schoenen schelden van een ieder die zijn pad kruist, de truc waarmee Meijer in zijn VPRO-jaren nog alom bijval oogstte, wordt hem plotseling niet meer vergeven. Is het jaloezie, omdat Meijer nu zo veel verdient in de artiestenstal van de mediatycoon van Aalsmeer? Of is het, zoals Meijer zelf ongetwijfeld meent, toch gewoon antisemitisme dat boven komt drijven nu het heilige VPRO-aura niet meer boven de sater van de Nederlandse media hangt?
De officiele aanleiding was een Dikke Man-column waarin acteur Rijk de Gooijer onder het pseudoniem De Treurige Toneelspeler in een gefingeerd interview zijn gal spuwt over zijn medewerking aan de verfilming van het boek De hoogste tijd van Harry Mulisch door regisseur Frans Weisz. Mulisch werd in het gewraakte stukje betiteld als ‘De Halfjoodse Haakneus Met Universele Pretenties’, Weisz als 'Onze eigenste Mini-Fellini’, terwijl De Gooijers tegenspeelster Kitty Courbois eraf kwam met het predikaat 'De Wilde en Ogenschijnlijk Immer Geemotioneerde Maar Daarom Niet Minder Stompe Actrice’.
Wat volgde was een storm van gruwende reacties. De getergde De Gooijer dreigde met gerechtelijke stappen, zich erover beklagend dat hij niets van het geciteerde ook daadwerkelijk had gezegd. Na een interventie van De Gooijers zaakwaarnemer Van Lennep kon de zaak nog tijdig met de nodige excuusbrieven en rectificaties in Het Parool worden gesust. In zijn column voor de NRC onthulde Van Lennep de oorzaak van Meijers gramschap versus De Gooijer: in zijn roddelrubriekje voor Jan Lenferinks TeVe-Pure had De Gooijer eens gemeld dat Meijer uit een uitzending van het Artiesten Circusgala was geknipt 'omdat op last van de officier van justitie het dwergwerpen nog altijd verboden is in Nederland’. Ook had Ischa, aldus Van Lennep, uitgeroepen dat hij dergelijke dingen mocht schrijven, 'want ik ben zelf toch jood?’
Ischa was van de rechtbank gered, maar in de pers werd niettemin het jachtseizoen op hem geopend. In HP/De Tijd was het natuurlijk Theo van Gogh, een vertrouwde gids in deze materie, die enig zout in de wonden van Ischa wreef. Hij verklaarde Meijers jaloezie ten aanzien van De Gooijer aan de hand van een metershoog complex dat hijzelf als acteur maar niet kon worden geaccepteerd. 'Dat de Dikke Man juist een dag voor de opnamen van De hoogste tijd De Gooijers aardigheidjes over Mulisch, Frans Weisz en de cast in de mond legde, laat nog eens hartverscheurend duidelijk zien hoe jaloers kleine Ischa is op een ieder die niet voor joker staat als acteur’, aldus Van Gogh. En: 'Toen Meijer in het toneelstuk Het hemelbed uit de kleren ging, kon ik slechts concluderen: “Het menselijk lichaam is een tempel Gods, maar de heer Meijer doet meer denken aan een uitgewoond kraakpand”.’
Het was het eerste sein tot een algemener oproer. In NRC Handelsblad was het tv-recensent Frits Abrahams die afgelopen zaterdag hard uithaalde naar Meijers RTL5- show. Abrahams stelt dat Meijers 'negatieve charisma’ ('boosaardig, cynisch, chagrijnig en ongastvrij’) het RTL-publiek van het scherm jaagt, terwijl de oude Meijer-aanhang principieel niet op RTL5 zou afstemmen. Abrahams: 'RTL is een woestijn waarin elk veelbelovend plantje wordt platgetrapt onder de laarzen van de commercie. Het is een helse amusementsmachine zonder gevoel voor kwaliteit. Ischa Meijer kan er zijn kunstjes vertonen omdat ze via hem een of ander marktaandeel hoopten te veroveren. Nu dat niet lukt, mag hij nog even als hun cultureel schaamlapje fungeren, maar het zou me verbazen als ze hem een tweede seizoen gunnen.’
De ergste aanval op Meijer kwam echter van Victor Lebesque, medewerker juridische zaken van de Volkskrant. 'Ischa Meijer is onmiskenbaar een meester in het beledigen van de medemens’, schreef Lebesque afgelopen dinsdag in een column onder de kop 'Ratten bestrijd je niet met recht’. Daarin keert Lebesque zich aanvankelijk tegen De Gooijer, die hij in de eerdergenoemde Lenferink-show al eens lelijke dingen had horen zeggen over het reukorgaan van de schrijver van De ontdekking van de hemel. Daarna volgt echter een rauwe aanval op Ischa Meijer. 'Naar aanleiding van een klein professioneel verschil van mening heeft hij mij eens voor de VPRO-radio gedurerende vijf minuten uitgemaakt voor van alles en nog wat, van kinderverkrachter tot oorlogsmisdadiger. Toen hij daarna een keer op de Volkskrant-redactie verscheen en mij voor “vuile paap” uitmaakte, heb ik hem bij nekvel en kont gepakt en beheerst de redactiezaal uitgegooid. Daarna heb ik grondig de handen gereinigd. Hij heeft publiekelijk nooit meer een onvertogen woord over mij gezegd. Daar hoefde geen rechter meer aan te pas te komen. Ratten bestrijd je niet met rechtszaken’. Tsja, met dat soort metaforen moet Lebesque natuurlijk niet verbaasd staan kijken als Meijer hem straks toch weer met Julius Streicher en consorten vergelijkt. Daar heeft hij het dan zelf naar gemaakt.