Het Chileense protest inspireert Zuid-Amerika

Santiago – Zeven weken duurt het protest in de straten van Chili al. Elke stap die president-miljardair Sebastián Piñera neemt is te klein en te laat. Zelfs het inwilligen van de eis voor een nieuwe grondwet, twee weken geleden, bedaart de gemoederen niet. Integendeel. ‘Señor Prodent’ met de hagelwitte glimlach is de greep op het land volledig kwijt.

‘Logisch’, zegt de Chileense politicoloog Juán Luna. ‘Sinds de coup van dictator Pinochet in 1974 zijn Piñera en de zijnen vergroeid met de rechtse neoliberale agenda waarvoor Chili de eerste en meest heftige proeftuin was. Ze zien niet dat de schreeuw om sociale gelijkheid legitiem is. Dat er een cyclus ten einde is.’ Meer dan zeventig procent van de bevolking steunt de demonstranten. Maar de regeringsreflex is: repressie. Inmiddels doodden leger en politie al 26 betogers. Duizenden mensen liggen in het ziekenhuis. Volgens Amnesty International verwonden leger en carabineros de mensen ‘moedwillig’. Bijna driehonderd Chilenen raakten één of beide ogen kwijt door rubberkogels of gericht afgeschoten traangasgranaten. ‘Een wereldrecord’, zegt oogarts Mauricio Lopez tegen Al Jazeera. Toch blijven de demonstraties doorgaan. ‘Ik ben er alleen kwader van geworden, niet banger’, zegt de achttienjarige scholier Carlos Vivanco die zijn linkeroog kwijtraakte.

Bijna achttienduizend mensen zijn gearresteerd. Vrouwelijke demonstranten worden gedwongen zich uit te kleden. Honderden vrouwen zijn aangerand en verkracht. Ook met stokken. ‘De verkrachter dat ben jij!’ zingen grote groepen jonge vrouwen op straat. Ze hebben zwarte blinddoeken voor en voeren een dans uit op spreekkoren: ‘De onderdrukkende staat is een verkrachtende macho.’ Van Mexico tot Spanje en van Frankrijk tot Colombia wordt deze vrouwendans nu overgenomen.

Ook in Colombia is sinds twee weken de vlam in de pan. Voor het eerst sinds 1977 is er een algemene staking. Dagelijks gaan honderdduizenden mensen de straat op. Ze eisen goede openbare scholen en ziekenhuizen. Ze willen meer gelijkheid en het eind van het neoliberale model. Ook hier zijn de eerste doden gevallen.

De Braziliaanse regering van de extreem-rechtse Jair Bolsonaro is zo bang dat de protesten overslaan, dat ze dreigt met het invoeren van een zogeheten AI-5: een decreet uit de tijd van de militaire dictatuur dat alle grondrechten uitschakelde en executies, martelingen en verdwijningen institutionaliseerde als staatspolitiek.