Het Covid-19-excuus

‘Alló?’ Op maandag Tweede Paasdag belt een vrouw in het Frans vanaf een bootje op de Middellandse Zee met de Alarm Phone. ‘Kan iemand ons helpen? Pardon. Het gaat niet goed, het gaat niet goed. Ik ben zwanger. Het kind is erg ziek. We hebben niets te eten, niets te drinken. Er is niets. Zij is zeven jaar. Ze hebben gezegd dat ze zouden komen, maar we zien niemand…’

Na meer dan drie dagen vergeefse hulpverzoeken aan de Maltese en Italiaanse autoriteiten zet Alarm Phone, een hotline voor vluchtelingen in nood op de Middellandse Zee, de opname van dit telefoongesprek op Twitter met de tekst: ‘Welke EU-leider heeft de moed deze moeder te bellen & haar uit te leggen dat zij en haar kind moeten sterven omdat hun levens het redden niet waard zijn?’

Wat eraan voorafging. Op dinsdagmiddag 7 april verklaart de Italiaanse regering alle havens ‘onveilig’ voor migranten vanwege de coronapandemie. Reddingsboten worden niet meer toegelaten. De Maltese regering volgt dit voorbeeld. In het paasweekend krijgen ngo’s berichten van vier boten in nood met in totaal 258 mensen aan boord. De autoriteiten negeren alle noodoproepen.

Het rubberbootje uit Libië waarop de moeder en haar zieke kind zitten, dobbert met 43 mensen aan boord ten zuiden van Malta. Het eerste SOS-bericht stuurden ze op de avond van 10 april. ‘We hebben onmiddellijk om 22.59 de autoriteiten geïnformeerd’, meldt Alarm Phone op Twitter.

Zaterdag 11 april, 11.10 uur. Er is weer contact. Een kind huilt van de dorst. ‘Alsjeblieft’, zeiden ze, ‘als jullie ons niet willen redden, geef ons dan tenminste water.’

Paaszondag 12 april, 11.05 uur. De rubberboot verliest lucht, water loopt naar binnen. Vijf mensen raken bewusteloos. 17.44 uur. Hun telefoonbatterij raakt leeg. Die avond neemt de wind toe, worden de golven groter, de temperatuur zakt.

Paasmaandag 13 april, 11.56 uur. De SM Humanitario, een Spaanse ngo, bereikt het bootje op 53 zeemijl van Malta. ‘EU-staten weten hier dan al 58 uur over de situatie en hebben niet ingegrepen’, zegt Maurice Stierl, onderzoeker aan de University of Warwick en lid van Alarm Phone, tegen The Guardian. ‘We hebben geen idee waar de andere drie boten zijn, of de mensen zijn gered of dat ze zijn verdronken.’

Het aantal in 2020 getelde doden en vermisten op de Middellandse Zee was deze week, volgens het Missing Migrants Project (IOM): 241