FILM

Het eeuwige non-leven

Moon

Een terugblik op ‘eerder werk’ van een debutant? Dat kan. Neem Moon, dit najaar in de bioscoop, geregisseerd door Duncan Jones, ook wel bekend als de zoon van David Bowie. Een onverwacht mooie film. Moon past in het genre ‘harde’ sciencefiction, dat wil zeggen een geloofwaardig verhaal gesitueerd in een min of meer herkenbare toekomst. Nog specifieker: een verhaal waarin een groep mensen op een verre planeet of in een eenzaam ruimteschip wordt geconfronteerd met vreemde, op het oog irrationele gebeurtenissen. Ook in Moon. Sterker, door de invloed van genreconventies zou Moon nauwelijks kunnen bestaan zonder de andere films binnen de canon, ‘eerdere werken’, die hetzelfde verhaal, maar dan anders, vertellen.
Sam Rockwell speelt de rol van Sam Bell, de enige beheerder op een maanbasis, met slechts een computer, Gerty, als gezelschap. Dan verandert alles; Sam stuit op een bewusteloze man die verontrustend veel op hem lijkt. Wat is droom, wat is werkelijkheid? Wat zijn de grenzen van lichaam en geest, van individuele identiteit?
Deze vragen staan ook centraal in Andrei Tarkovsky’s verfilming uit 1972 van de roman Solaris van Stanislav Lem. Een kosmonaut vertrekt naar een ruimtestation bij de mysterieuze planeet Solaris nadat een van de wetenschappers daar om het leven is gekomen. In het station is niets wat het lijkt. In de gangen komt de kosmonaut opeens zijn al jaren overleden vrouw tegen. Een prachtige, poëtische film die bij iedere keer kijken alleen maar beter wordt. Ook uitmuntend is Steven Soderbergs remake uit begin jaren negentig met George Clooney in de hoofdrol. Soderberg verruilt Tarkovsky’s lyrische stijl voor een meer rationele overpeinzing over de werking van tijd en herinnering.
Verder resoneert in Moon vooral Douglas Trumbulls Silent Running (1972), een film die de laatste jaren terecht wordt herwaardeerd wegens een progressieve boodschap over milieubescherming. Bruce Dern, een van de beste acteurs van de jaren zeventig, is Freeman Lowell, een astronaut die allerlei planten, vervoerd in een ruimteschip vol kassen, verzorgt. Hij neem het op tegen multinationals die proberen hem en het schip weg te bezuinigen.
Wie zich wil voorbereiden op Moon doet er goed aan deze films te bekijken, en natuurlijk ook weer eens Stanley Kubricks 2001: A Space Odyssey (1968) tot zich te nemen, en dan HAL, de computer die gek wordt, te vergelijken met Gerty in Moon. En nog een tip: Toby Litt, de laatste jaren een van de sterren aan het Britse literaire firmament, heeft zich eveneens op dit genre gestort in zijn laatste roman, Journey into Space. In een gigantisch ruimteschip is een grote groep aardbewoners onderweg naar een verre planeet. De reis duurt generaties lang; wie eraan begint, zal de planeet nooit zien. Alleen hun kinderen zullen overleven. Voor de reizigers bestaat slechts de ‘claustrofobic permanence of non-being’. Het eeuwige non-leven tussen de sterren: is dat ook de sleutel tot het mysterie van Sam in Moon?

Te zien vanaf 15 oktober