Het Egyptische leger gaat vrolijk door met martelen

Caïro – Het eerste wat een frequente bezoeker aan Egypte opvalt, is de veranderde symboliek. Waar vroeger de afbeeldingen van president Hosni Moebarak en zijn Nationaal Democratische Partij overal te zien waren, beheersen nu verwijzingen naar de revolutie het openbare leven. In reclames worden producten aangeprezen als essentiële ingrediënten voor de vrijheid, zangers bezingen de martelaren en politieke partijen strijden openlijk om de status van de beschermheer van de revolutie.

Zo ook het leger. Dezelfde legertop die nu het land bestuurt was een onmisbaar element van het oude regime. Toch konden de militairen, vanaf het moment dat zij het Tahrirplein op reden op 28 januari, rekenen op een enorm vertrouwen van de bevolking. Daar zijn verschillende redenen voor. Ten eerste was het leger nooit deel van het repressie-apparaat. Voor veel Egyptenaren staan zij dus los van de martelpraktijken van het regime. Ten tweede is er vanwege de dienstplicht in Egypte (tot drie jaar) een hechte band tussen het volk en het leger. Sinds de opstand is de leus van het leger dan ook dezelfde als de leus die de demonstranten aanhieven toen het leger voor het eerst op het Tahrirplein verscheen: het leger en het volk zijn één.

De legertop probeert zich achter deze leus te verbergen, maar oude gewoontes slijten niet, zo lijkt het. Volgens lokale mensenrechtenorganisaties zijn er sinds begin februari al meer dan tienduizend burgers achter tralies gezet door het leger. Omdat alle wetgeving nog altijd is opgeschort verschijnen zij voor militaire rechtbanken. Martelingen zijn daarbij eerder regel dan uitzondering. Een informatieavond hierover werd donderdagavond bruut verstoord. Op de bijeenkomst, in de arme volkswijk Imbaba, waren veel omwonenden met vragen over gearresteerde familieleden en het huidige rechtssysteem. Halverwege begon een kleine groep aanwezigen amok te maken. Onder het toeziend oog van een toegesnelde legerofficier ontstond er een gevecht tussen aanhangers van het leger en critici.

Hoewel de officier volgens het leger op eigen initiatief handelde, is het voorval exemplarisch voor Egypte op dit moment. Het leger probeert controle te houden over een ontketende bevolking die lijkt te twijfelen tussen het uitbouwen van de revolutie en stabiliteit. Het leger propageert het laatste en is tegelijkertijd, naar eigen zeggen, de personificatie van een succesvolle revolutie. Maar de verdeeldheid groeit en de dagen dat Egypte één was lijken verleden tijd.