Inspiratie — over de grens!

Het evenwicht van Calder

‘Het hoort tot de verplichte uitspraken dat je als wetenschapsman zeer door kunst wordt geïnspireerd, zoals je ook altijd moet zeggen dat je het meest hebt geleerd van je studenten – wat ook al niet waar is. Kunst stimuleert mijn wetenschappelijke werk niet. Ik kan wel erg enthousiast worden bij het zien van een film of bij het horen van muziek, maar enthousiasme is helemaal niet zo’n goede drijfveer als je aan het werk bent. De problemen waar ik mee bezig ben in mijn eigen werk zijn toch volkomen anders dan die in de kunst aan de orde zijn.

Sociologen denken dat mensen op alle mogelijke manieren met elkaar verbonden zijn. Elkaar tegenspreken is daar ook een vorm van. Het zou makkelijker voor ons zijn om te begrijpen wat we aan het doen zijn als mensen echt met touwtjes aan elkaar zaten. De Amerikaanse beeldend kunstenaar Alexander Calder is misschien wel de belangrijkste kunstenaar voor een socioloog: hij maakt heel complexe installaties, met een ingewikkeld evenwicht. Als je hier blaast komt er ginds een correctie. Er zijn steeds lokale verstoringen, die door het hele systeem doorwerken en dan tot een nieuw evenwicht komen. Wat is nu de beste beeldende weergave van een dynamisch equilibrium in een systeem? Dat is een Calder.’ (MD)


Abram de Swaan is socioloog en emeritus hoog­leraar aan de Universiteit van Amsterdam