Blog (4)

Het Front National is geen politieke partij als de andere

In de aanloop naar de Franse presidentsverkiezingen blogt De Groene-correspondent Marijn Kruk vanuit Frankrijk over de laatste politieke ontwikkelingen. Vandaag: het campagnebezoek aan Corsica van Marine Le Pen.

‘Antisemitisme’, ‘zo vader zo dochter’. De verontwaardiging was alom toen Marine Le Pen, op campagnebezoek op Corsica, stelde dat Frankrijk niet schuldig was aan de deportatie van Franse en buitenlandse joden tijdens de Duitse bezetting. Op het oog is het inderdaad een schokkende verklaring. De leider van de politieke partij die voorop gaat in de peilingen die glashard ontkent dat haar land de dood van tienduizenden joden op zijn geweten heeft. Haar politieke tegenstanders voerden het dan ook direct aan als hét bewijs dat de ‘dediabolisering’ van het Front National slechts schone schijn is, en Marine in werkelijkheid in niets verschilt van haar antisemitische vader.

Bij deze dediabolisering zijn inderdaad wel vraagtekens te plaatsen, zoals Renaud Dély, hoofdredacteur van weekblad Marianne stelde in zijn boek Un bobo chez les facho’s. Volgens hem is het Front nog steeds ten diepste xenofoob en racistisch. Maar in dit geval gaat het om iets anders. In wezen deed Le Pen weinig anders dan herhalen wat talloze politici vóór haar gedurende decennia hadden beweerd. Van François Mitterrand tot Charles de Gaulle. Kernwoord was het woord ‘Frankrijk’.

Nadat de Duitsers de Fransen in het voorjaar van 1940 overrompelend hadden verslagen sloot een regering onder leiding van maarschalk Pétain een deal met Hitler. In ruil voor een deel van het grondgebied mocht Frankrijk een soevereine staat blijven (l’État Français), haar zetel in de badplaats Vichy. Het vormde de aanleiding van het beroemde ‘Appèl de 18 Juin’, waarin De Gaulle de Fransen vanuit Londen oproept dit regime niet te erkennen en in verzet te komen. Niet Pétain, maar De Gaulle en zijn Vrije Fransen incarneerden La France.

Het was een fictie die decennialang stug volgehouden werd. Net als de fictie dat De Gaulle Parijs in 1944 had ‘bevrijd’ (na stevige onderhandelingen kreeg De Gaulle het gedaan dat Eisenhower hem als eerste de bevrijde hoofdstad liet betreden). Handig ook, want op die manier ontsnapten de Fransen anders dan de Duitsers aan pijnlijk zelfonderzoek. ‘Vichy’, het fascisme waar het uit voortkwam en de misdaden die het op haar geweten had, waren iets wezensvreemds.

In 1995 hield toenmalig president Jacques Chirac een toespraak waarin hij stelde dat Frankrijk zijn verantwoordelijkheid niet langer kon ontlopen. Aanleiding was de jaarlijkse herdenking van de razzia van 16 juli 1942 toen in één keer dertienduizend joden vanuit een wielerstadion naar concentratiekampen in Duitsland en Polen werden getransporteerd. Volgens Chirac had Frankrijk, ‘het land van de Verlichting’, op die dag het ‘onherstelbare’ begaan – een formulering die hem op kritiek kwam te staan van patriottistische historici die volhouden dat het de schuld van individuen was geweest en niet van ‘Frankrijk’ als zodanig. Max Gallo bijvoorbeeld, lid van de Academie française.

Ook Le Pen stelt zich op deze lijn. In een verklaring die ze maandag liet uitgaan stelt ze dat individuele Fransen zich zeker wel schuldig hebben gemaakt aan misdaden, maar niet ‘Frankrijk’ als zodanig. Ze veroordeelde ‘politieke instrumentalisering’ van de kwestie, die de ‘erfenis van De Gaulle’ zou besmeuren. ‘Walgelijk’, noemde Le Monde de actie van Le Pen in een bijtend commentaar. Het is in ieder geval anachronistisch. Sinds 1995 is er onder de grote politieke partijen consensus over de kwestie gegroeid (al blijven er uitzonderingen, zoals Henri Guaino, voormalig speechschrijver van president Sarkozy). Chiracs opvolger Nicolas Sarkozy stelde dat hij ‘niets toe te voegen had aan die mooie toespraak’; de huidige president, de socialist François Hollande, veroordeelde een misdaad ‘gepleegd in Frankrijk door Frankrijk’. Maar misschien is het Le Pen daar wel om te doen. Haar doel is steeds geweest om het Front van zijn bruine randje te ontdoen. Het leidde tot een breuk met haar vader Jean-Marie. Tegelijk moet ze ervoor zorgen dat het Front juist géén partij als de andere wordt. Zeker in tijden als deze waarin de kandidaat van Les Républicains door affaires wordt achtervolgd en de kandidaat van de Parti Socialiste er in het geheel niet aan te pas komt. Daarom is het nog maar helemaal de vraag of Le Pen zojuist echt de politieke blunder heeft gemaakt die veel analisten menen dat ze heeft gemaakt.

Overigens werd de bijeenkomst van Le Pen op Corsica ernstig verstoord door Corsicaanse nationalisten. A Francia fora! riepen zo’n vijftien militanten zondagavond in het zaaltje in Ajaccio in het Corsicaans. ‘Frankrijk, weg ermee!’