Televisie

Het gaat om integriteit

Televisie: Drie documentaires

In de recent uitgezonden, mooie documentaire Frits Weeda: Fotograaf zonder camera van Marc Schmidt wordt de vraag gesteld, en deels beantwoord, waarom die kunstenaar van Amsterdams rafel rand en schaduwzijde na zeven jaar topwerk voorgoed met fotograferen stopte. Fotograferen was verslaving geworden waarvoor alles moest wijken, ook het gezin. Uiteindelijk leidde dat tot een geestelijke inzinking. Minstens zo op vallend zijn beroepsethiek: hij wilde geen serie over een bepaald gezin maken omdat het hun huishouden, hun leven betrof, dat hij dus niet mocht gebruiken om het aan derden te tonen. Uit mijn hart gegrepen, maar een professional legt er zich wel enorme beperkingen mee op. En hoe integer is deze kijker eigenlijk die met grote regelmaat binnentreedt in de intiemste situaties van hem onbekenden, dankzij schurkachtige tot hoogst integere filmers.

Integri teit, daar gaat het dus om en die is gemaakt van een ma te riaal waarvoor geen weegschalen bestaan. Het vaststellen ervan blijft kwestie van smaak en fingerspitzen, maar ik kan me niet voorstellen dat iemand zou twijfelen aan de integriteit van Petra en Peter Lataster in de documentaire Dit gaat nooit meer weg, gefilmd in een blijf-van-mijn-lijfhuis (Hu man). Zó aandachtig en respectvol jegens de hoofdrolspeelsters en hun kinderen die bereid waren deze filmers in hun leven toe te laten onder omstandigheden die je niemand gunt. De film staat niet alleen ethisch boven elke verdenking, esthetisch is het ook nog eens een juweeltje: prachtige stille shots verbinden de scènes, en ook daarbinnen is er nooit angst voor stilte. De stilte die tussen mensen valt en die veelzeggender is dan alle ge praat. Het tilt de sociale documentaire naar het niveau van de kunstzinnige documentaire. Tegelijk leef je met de vrouwen mee – hun dilemma’s (geef je degene aan van wie je hield of houdt?); hun getob met die klerelijers die hun het leven zuur blijven maken; hun emotionele en financiële problemen. En raak je onder de indruk van de steun die ze vaak aan elkaar hebben. En word je bovenal vertederd door Thaise Krisana, een schat: «Hij slaat me met woorden», zegt ze over haar alcoholistische huisschilder en dat verdraagt ze niet want ze is «een beetje netjes persoon». De man van Mirella belooft eindeloos vaak de papieren die ze nodig heeft voor een uitkering. In de laatste zin van de film zegt Mirella: «Als het goed is, is er morgen post voor mij.» Elke kijker weet dat ze «naar Moskou, naar Moskou» zegt. Aanbevolen op Uitzending gemist.

Ten slotte een tip. Kijk woensdag 25 januari naar Yang Ban Xi: De modelwerken bij de VPRO. Een Nederlandse (!) documentaire van Yan Ting Yuen, over de slechts acht theatervoorstellingen die onder Mao’s derde vrouw Jiang Qing op de planken mochten komen tijdens de Culturele Revolutie. Wat de eerste twintig minuten een op zichzelf interessante cultuurhistorische en cultuur politieke terugblik lijkt, wordt vanaf dat moment plotseling ook een fascinerende staalkaart van muziek, dans, zang en beeldende kunst in het huidige China. De oom van de heavy metal-gitarist was ooit dirigent van modelwerk De Tijgerberg en Jiangs topactrice in Het rode vrouwenbataljon blijkt getrouwd met een projectontwikkelaar in Sjanghai. Bijvoorbeeld. Prachtig programma.