Het geld rolt niet in Zimbabwe

Harare – Bright, een gezette vijftiger met een knalgeel overhemd, stopt zijn bankpasje terug in de portemonnee en schudt meewarig het hoofd. Hij heeft zojuist geprobeerd te pinnen bij de Standard Chartered Bank op Fourth Street, doch vergeefs. Zelfs met een mastercard mocht het niet baten.

Zimbabwe heeft opnieuw een acuut geldprobleem. In 2009 duikelde het land de financiële afgrond in en stapte het over op de Amerikaanse dollar als officieel betaalmiddel. De zimdollar was waardeloos geworden. Door het bankroet waren Zimbabwanen op slag al hun spaargeld kwijt, velen verloren hun baan, net als destijds deze Bright.

Nu, zeven jaar later, is de financiële situatie het tegenovergestelde van zijn voornaam. Er is veel te weinig geld in omloop, een zoveelste terugslag voor de toch al in rampzalige toestand verkerende economie. Een pinautomaat een paar briefjes proberen te ontfutselen is vandaag de dag een helse opgave en veel banken hanteren een opnamelimiet van honderd dollar per dag. Op is op, dus je moet snel zijn. Niet uitzonderlijk zijn de rijen die zich in het holst van de nacht in Harare voor bankgebouwen vormen. Aan het eind van de dag rollen bij de bekende Barclays Bank geen flappen meer uit de muur.

Bij een Barclays-filiaal in het centrum is het akelig stil, niettemin draait veiligheidsbeambte Ottilia haar dienst. ‘Het is een onmogelijke situatie’, verzucht de veertigjarige vrouw. ‘Hoe lang kan dit zo doorgaan?’ Tja, dat is eigenlijk de hamvraag. Het Zuid-Afrikaanse land heeft een negatieve handelsbalans én dringend buitenlandse deviezen nodig. Twee grootheden die doorgaans slecht samengaan.

Om op korte termijn iets aan het nijpende tekort te doen, heeft de regering van de bejaarde president Robert Mugabe (92), die het land sinds 1980 in zijn greep houdt, waardepapieren in het vooruitzicht gesteld. Dagelijks probeert zijn Zanu-bewind de bevolking met paginagrote krantenadvertenties warm te maken voor de bond notes. Wie geld stort wordt een bonus van vijf procent in het vooruitzicht gesteld. Planters krijgen eenzelfde prikkel om meer tabak, van oudsher een van de belangrijkste exportproducten van Zimbabwe, te produceren.

Vorige week hebben de bond notes dan eindelijk het licht gezien, maar of het allemaal gaat helpen is zeer de vraag. Bright heeft er geen vertrouwen in, volgens hem is het een lege huls. Ook Ottilia heeft haar twijfels: ‘Een stukje pleepapier met een stempel van één dollar erop. We worden weer belazerd.’