DVD The Mist

HET GELUID VAN DE MENS

De meest geciteerde regels uit het werk van T.S. Eliot zijn deze, uit The Hollow Men: ‘This is the way the world ends/ Not with a bang but a whimper.’ Wat betekent dat eigenlijk? Dat de wereld vergaat, niet op een ‘glorieuze’ manier als gevolg van een catastrofaal event, maar met een beschamend gejammer? Of andersom: dat het einde der tijden gelukkig geen Apocalyps is, maar dat er zelfs wedergeboorte mogelijk is, gesuggereerd door het woord whimper, dat dient te worden gelezen als het geluid van een kind of baby, zoals een criticus stelt? Of: is gejammer nu eenmaal het geluid dat de moderne mens maakt, een zielloos, leeg wezen gespeend van spiritualiteit?
Door dit gedicht en ook door zijn The Waste Land is T.S. Eliot de huisdichter van talloze schrijvers en andere makers van apocalyptische fictie, van Nevil Shute’s melodrama On the Beach (1957) tot Stephen Kings The Dark Tower (1974-2000) en zijn magnum opus, The Stand uit 1989. Vooral Kings beschrijving van de antagonist, Walkin Dude of Dark Man, heeft veel weg van de ‘Schaduw’ in Eliots gedicht. Wat Eliots werk zo relevant maakt voor dit soort verhalen is het diepe pessimisme over de mogelijkheid van verlossing. En juist dit idee loopt als een rode draad door Frank Darabonts film The Mist. Het verhaal, gebaseerd op een novelle van King, gaat over een dichte mist die een klein stadje binnendrijft na een storm. Er gaat iets ernstig fout – luchtalarm loeit, leger in actie – maar wat precies blijft onduidelijk, ook wanneer een groepje mensen dat vastzit in een supermarkt wordt aangevallen door monsters met tentakels.
Als de mist en de monsters komen – nu in glorieuze zwart-witbeelden – dan transformeert de wereld van The Mist tot een briljante, angstwekkende allegorie over massale vernietiging van de menselijke soort. Deze versie, die nu op dvd uitkomt, is een andere versie dan de film die een paar maanden geleden in de bioscoop te zien was. Een betere versie – juist doordat de film geheel in zwart-wit te zien is. In deze vorm is de connectie tussen The Mist en zijn generieke wortels, namelijk de ‘atoombomcinema’ van na de Tweede Wereldoorlog, nog beter zichtbaar. Waar monsters in films als It Came from Beneath the Sea (Robert Gordon, 1955) de Koude Oorlog en een mogelijke nucleaire holocaust personifieerden, daar staan de monsters in The Mist voor een nieuw soort Apocalyps dat meer aansluit bij T.S. Eliot dan dreigementen van geopolitieke massamoord. Net als in The Hollow Men onderscheiden vrijwel alle personages in The Mist zich slechts door hun gebrek aan innerlijke overtuiging en daadkracht, júist ook de prachtig door Marcia Gay Harden gespeelde religieuze fanaticus Mrs. Carmody. Ze heeft niets in haar leven, en daarom grijpt ze nu het einde nadert naar een vage notie van ‘godsdienst’, en terwijl de monsters in de mist naderen, volgen bijna alle overlevenden in de supermarkt haar voorbeeld. Je hoort hun ‘dried voices’, hun eindeloze gejammer. Zelfs de wereld om deze zielloze wezen heen is als in Eliots gedicht: een wereld van mist, een betekenisloze wereld: ‘Shape without form, shade without colour.’
Natuurlijk, er is een held, Drayton (Thomas Jane). Een man met een zweem van overtuiging. Maar wat doet hij precies? En vormen zijn daden uiteindelijk een ‘bang’ of een ‘whimper’? Er zijn antwoorden op deze vragen, en ze zijn te vinden luttele seconden voordat de aftiteling van The Mist over het scherm rolt.