Tema con variazioni

Het gevoel dat je wilt delen

«Als Brandpunt het gezicht is van de KRO», zo luidde eens een gevleugeld woord in omroepland, «is Kees Schilperoort het achterwerk.»

Schilperoort was een inderdaad wat robuust uitgevallen KRO-coryfee, wiens presentatie eveneens verre van vlinderlicht moest worden genoemd. Brandpunt was de KRO-actualiteitenrubriek, bemand door jonge, gretige verslaggevers, die inmiddels allemaal tot de posities zijn opgeklommen waarin zij de declaraties mogen tekenen. Brandpunt-verslaggever Aad van den Heuvel heeft er zelfs een eigen omroepvereniging (DNO) voor opgericht, mede omdat hij van mening is dat zijn gewezen werkgevers zich te weinig aan de ellende in de wereld gelegen laat liggen.

Inderdaad? Was de KRO niet de omroepvereniging bij uitstek, die in hongerende negerkindertjes vol vieze zweren was gespecialiseerd? Het is voltooid verleden tijd.

Het is tekenend voor de toestand dat zelfs de KRO blijkbaar de massacommunicatieve missiearbeid heeft opgegeven. Er is niets katholieks meer aan deze omroep. kro’s Ontbijt-tv, Ook dat nog, Waku Waku en George and Mildred zijn volledig geseculariseerd. Het enige dat nog katholiek is aan de KRO is de H. Eucharistieviering op zondagmorgen en de jaarlijkse paasconférence van de paus («Iek dank Olland vuur die moaie blume»), evenementen die productioneel eigenlijk best aan Joop van den Ende kunnen worden uitbesteed, een man die met dit soort spektakelstukken wel raad weet.

Wat moet men met een katholieke omroep in een land waar geen katholieke kranten meer zijn, geen katholieke partij meer bestaat en de katholieke kerken verkrotten, omdat een katholiek in Nederland inmiddels dezelfde zeldzaamheidswaarde heeft als het gnapu-gnapu-beertje in diergaarde Blijdorp?

Dan verzin je een profiel, al dan niet in samenspraak met een reclameadviesbureau.

Niet voor het eerst.

Vijftien jaar geleden bestond de KRO zestig jaar. Reeds toen stagneerde het ledenbestand. Tijd voor een facelift. Dus werd de medewerkers opgedragen de naam van de omroep om promotionele redenen vaker door de ether te laten klinken. Dus de tv-rubriek Brandpunt werd kro’s Brandpunt, zoals de radiorubriek Echo tot kro’s Echo werd omgebouwd.

Veel heeft het niet geholpen.

Inmiddels bestaat de KRO 75 jaar. Tijd om weer aan de weg te timmeren, zodat er wellicht wat verdwaalde schaapjes voor de roomse zaak kunnen worden herwonnen. Het deze keer geraadpleegde reclamebureau koos voor de uit wijwater en marsepein opgetrokken slagzin: «Het gevoel dat je wilt delen…» Want de jarige omroepvereniging gaat zich specialiseren in «spiritualiteit en levensbeschouwing», «zorg en samenleving», «educatie», «de multiculturele samenleving» en «technologische ontwikkelingen».

Zo weten de communicatieadviseurs de laatste KRO-kijker en KRO-luisteraar bekwaam de kerk uit te preken.

Het reclamevakblad Adformatie heeft aan Bernard Steenhuis, de marketingmanager van de kro, gevraagd, hoe hij de leuze «Het gevoel dat je wilt delen…» in programma’s dacht te vertalen. Steenhuis zag geen problemen. «Neem de documentaire over twee Afrikaanse jongens die afgelopen jaar omkwamen van de kou, nadat ze als verstekelingen in het ruim van een vliegtuig naar Amsterdam waren gestapt», zei hij. «Wij zijn toen naar het dorp van herkomst van de jongens gegaan en hebben een reportage gemaakt over de achtergronden van hun fatale keuze.» De marketingmanager verzuimde te vertellen of het genoemde programma onder het punt «zorg en samenleving» hetzij «technologische ontwikkelingen» moet worden gerubriceerd, in elk geval betreft het een programmavoorstel dat aan elke redactietafel kan worden bedacht, zelfs aan de redactietafel van de goddeloze commerciëlen.

De KRO had dit keer trouwens sowieso een reclameadviesbureau met een ongewoon hoog achterlijkheidsgehalte aangetrokken. Dat verzon een separate «themacampagne» die het nieuwe religieuze reveil van de omroepvereniging moest illustreren. De campagne heeft inmiddels onmiskenbaar enige aandacht getrokken. Een engel, zwevend in de armen van Beëlzebub. Een rooms-katholieke kerk waarin twee biddende Hell’s Angels. De H. Madonna met Haar Zoon, vergeestelijkt sabbelend aan Haar linkertiet. Helaas, engelen bestaan al evenmin als duivels, op de voornoemde Hell’s Angels na, die echter zelden in de kerk worden aangetroffen. En Maria noch het Kindeke — weet ik uit goede bron — is lid van de KRO, zodat zij daar bezwaarlijk reclame voor kunnen maken. Samenvattend, die hele postercampagne communiceert niets, behalve het bedenkelijke gevoel voor humor van de verantwoordelijke reclamemakers.

De KRO heeft geen profiel, maar een profielneurose. Of zoals de cultuursocioloog Anton Zijderveld het zei, gevraagd naar zijn mening over de «vage, algemene religieuze» ellende die ons te wachten staat: «Ik denk niet dat de leden van de kro, en met name de jongeren, hierop zitten te wachten. Eigenlijk zou de KRO samen moeten gaan met de NCRV, als tegenwicht voor de EO. Als de KRO de K weglaat en de NCRV de C, dan kunnen ze samen levensbeschouwelijke programma’s gaan maken. Want de K van KRO staat nergens meer voor. In het kerkelijk katholicisme zit geen brood meer.»

’s Morgens luister ik in mijn bed, al krantenlezend, altijd naar het KRO-programma Vroeg op 4. Met véél katholieke componisten, toegegeven, maar die lui waren nu eenmaal meestal rooms. De rubriek biedt twee uur lang woordenrijk bijeengeouwehoerde derderangsmuziek, maar ik heb zo vroeg op de dag nu eenmaal behoefte aan een geluidsdecor. Dus verdraag ik het gebodene met haast christelijk geduld. Totdat op maandagmorgen het verschrikkelijke gebeurde. «Dit is Vroeg op 4», sprak de presentator… «Het gevoel dat je wilt delen…» Ik wist niet hoe snel ik de radio uit moest zetten — en ook het ochtendbeschuitje smaakte mij opeens niet meer.