Televisie

HET GEWELD VAN GROTE BROERS

TELEVISIE De Daltons

Terugkeertelevisie behoort tot de mooiste die er is: na jaren weer op bezoek bij mensen die we via een documentaire van dichtbij leerden kennen. Hoe is het hun vergaan? Kampioen van het genre is natuurlijk Michael Apted, die in zijn Up-_serie de zevenjarige schoolkinderen van 1964 is blijven volgen tot en met _49 Up in 2006. Prachtige studie naar karakter, klasse, talent, toeval, noodlot, vrije wil, maatschappelijke verandering en nog zo wat zaken.

Nederland kent het verschijnsel uiteraard ook, zoals Leonard Retel Helmrichs mooie studie van een christelijk gezin in islamiserend Indonesië: Stand van de zon en Stand van de maan (een derde deel ligt in de planning). Bij documentaires is de kans van slagen voor het terugkeergenre groot: had je interessante personages in een interessante situatie, dan kun je er donder op zeggen dat ze interessant zijn gebleven. In drama lijkt de opgave van terugkeer zwaarder omdat de makers opnieuw een eigengemaakt universum moeten neerzetten dat ook nog eens concurreert met het succes van de eerste ronde (bij drama al helemaal geen terugkeer als het origineel niet aan publiekssucces en/of kwaliteitseis voldeed).

Enfin, dit gepeins omdat er een mirakel is gebeurd: De Daltons zijn terug! Een zo belangrijke gebeurtenis dat Cinekid besloot voor het eerst in zijn geschiedenis niet met een speelfilm maar met deze televisieserie te openen, ook hopend daarmee ‘dit kwetsbare genre te ondersteunen’. Die omschrijving is maar al te waar en geldt niet alleen drama (verreweg de duurste categorie) maar alle goede kindertelevisie. Voor de Kinderkastprijzen werden dit jaar veertig procent minder programma’s ingezonden dan in 2006 en de publieke omroep in zijn geheel produceerde nog maar drie series kleuter- en kinderdrama voor een totaal van zes uur! Een bloeiende cultuur (Nederland grossierde in prijzen op internationale festivals) wordt gewurgd waar we bij staan, want kindertelevisie mag niks meer kosten. De ver_Plop_ping lijkt totaal. Het zou Plasterk sieren als hij naast de extra dramapot die hij wil creëren er eentje voor kindertelevisie neerzet.

Maar ‘komt vrienden, niet deze tonen’ want De Daltons: De jongensjaren is een mooie 7 Up in dramavorm. Baby-nakomertje Daan is nu zeven jaar en Erik, Jelle en Tim zijn pubers. Alles is dus heel anders (al was het maar vanwege die grote lijven, puistjes, hormonen en meiden) en tegelijk hetzelfde: de veertienjarige Tim met zijn mysterieuze blik moet zich staande houden tussen het geweld van de grote broers, maar dat wel binnen een liefhebbend gezin. Waarin de ouders uiteraard tobben met minder hanteerbare opvoedingsproblemen dan destijds en met een toenemend gebrek aan letterlijke en figuurlijke ruimte. Heerlijk mirakel is dat alle acteurs dezelfden zijn gebleven, van Tim (Mick Mulder) tot buurvrouw Joke Tjalsma. Dat compenseert ruimschoots het gegeven dat de acteerprestaties van de jongens niet helemaal gelijk zijn. Maar wat vooral hetzelfde is gebleven: het subtiele, geestige script van Robert Alberdingk Thijm en de fraaie, aandachtige regie van Rita Horst.

In de bioscoop: De Daltons-marathon, zondag 21 oktober vanaf 12.30 uur, Ketelhuis 2, Amsterdam. Op tv: vanaf zondag 18 november, 9.30 uur, Villa Achterwerk, Nederland 3