Het h-woord

Vanwege de woningnood had ze twintig jaar geleden een eigen huis gekocht en al slapende is ze schatrijk geworden.

‘Schandalig’, vond de grijze sociaal-democrate zelf. De vrouw schaamde zich publiekelijk ten overstaan van louter instemmend mompelende partijgenoten op de belastingconferentie van de PvdA, afgelopen zaterdag in Amsterdam. Eindelijk konden de leden zich hier weer eens uitspreken over de hypotheekrenteaftrek en gretig maakten ze van deze unieke kans gebruik. Anderhalf jaar eerder was het sociaal geweten van de PvdA'ers op een verkiezingscongres nog danig op de proef gesteld: een juist ingediende motie voor beperking van de hypotheek renteaftrek werd toen door premier en partijleider Kok terzij de geschoven. Verdere discus sie tot nader order verboden. Ondanks de hele en halve kabinetscrises staat Paars II weer op de rails en kan binnenkort het belastingplan van Zalm-Vermeend in de Tweede Kamer behandeld worden. Verkiezingen komen er voorlopig niet: het ideale moment dus om bin nen de PvdA de discussie over de hypotheekrente nieuw leven in te blazen. De slapend rijk geworden sociaal-gewetensbezwaarden bij de PvdA verdienden dat wel. Maar ook nu weer bleek het thema al te precair. Het discus siestuk over de hypotheekren teaftrek van Paul Kalma, mede-organisator van de conferentie en directeur van de Wiardi Beckmanstichting, het weten schappelijk bureau van de PvdA, werd door fractieleider Ad Melkert al te kritisch bevonden. Vlak voor rondzen ding naar de partijleden werd het stuk, gelijk de congresmotie van vorig jaar, linea recta naar de prullenmand verwezen. Kalma trok zich terug uit de organisatie van de conferentie en beklaagde zich op televisie over partijkopstukken die almaar 'in de stress schieten’ als die vermaledijde hypotheekrente op tafel komt. Je reinste 'censuur’, vond Kalma. Ondanks het relatief veilige moment is door de partijtop een open discussie wederom in de kiem gesmoord. Het 'Bolkestein-dualisme’ waar Melkert in de Tweede Kamer bij zijn aan treden als fractievoorzitter mee dweepte, lijkt nu reeds plaats gemaakt te hebben voor volgzaam schildknaapgedrag in de traditie van voorganger Wallage. Het 'H-woord’, zoals Melkert de onbespreekbare hypotheekrente noemt, dient met fluwelen handschoenen aangepakt. Waarmee hij onnodig, en voor de PvdA onverstandig, de discussie lamlegde. De weinig florissante start van Paars II schept perspectieven voor andere kabinetssamenstellingen. Gezien de enorme groei van het GroenLinks van Rosenmöller en zijn openlijke sollicitaties naar het regeringspluche, lijkt een samenwerking van PvdA, CDA en Groen Links voor de toekomst een waarschijnlijker mogelijkheid. Het was juist GroenLinks dat onlangs opzien baarde met een discussienota over de hypotheekrente. In plaats van de huidige aftrek moet er een voor alle inkomens gelijk percentage aan hypotheekrentesubsidie komen, vindt de partij. De PvdA zou hier nader op kunnen studeren, want hoewel de voordelige renteaftrek feitelijk afgeschaft wordt, blijft er voldoende compensatie over die over drie jaar bij verkiezingen best is uit te leggen. En zo ingrijpend is het GroenLinks- plan nu ook weer niet. Mensen met topinkomens hebben toch nog een bescheiden voordeel: met een hoger inkomen kun je een hogere hypotheek afsluiten en krijg je dus meer subsidie. Maar het zijn natuurlijk niet zozeer de topinkomens waar over de PvdA zich zorgen maakt. De partijtop is bang kiezers uit de middengroepen te verliezen als de indruk zou ont staan dat de PvdA 'weer morrelt aan de hypotheekrente’, zoals De Telegraaf maandag fijntjes kopte. PvdA-voorzitter Van Hees heeft slechts gezegd dat een debat wat haar betreft niet meer taboe is én dat ze verwacht dat over tien jaar van het huidige systeem niet veel meer over is. Overigens niet omdat de PvdA daar dan zo manhaftig voor gestreden heeft, maar vanwege Europese belastingregels. Tien jaar wachten is evenwel al te lang, vooral voor de PvdA. Over tien jaar zal Wim Kok de PvdA niet meer leiden en is een regeringscoalitie tussen sociaal- democraten en liberalen wel licht niet meer zo voor de hand liggend als nu. Om niet alle sociaal-gewetensbezwaarde PvdA-stemmers zoals zaterdag bijeen in Amsterdam aan GroenLinks kwijt te raken en om niet iedere aansluiting bij deze in de toekomst misschien noodzakelijke regeringspartner te verliezen, zal nu ook Melkert en zelfs Kok het 'H-woord’ in de mond moeten nemen. Rust in de tent was er toch al niet.