Het Harvard van Afrika takelt af

Kampala – De beroemdste universiteitscampus van Oost-Afrika zit op slot. Faculteitsgebouwen en studentenvertrekken zijn verlaten.

Afrikaanse maraboes nemen bezit van de groene heuvel van de Makerere Universiteit in Kampala, de hoofdstad van Oeganda.

‘De sluiting van onze universiteit is zo typisch’, zegt IT-student Farouk. ‘Het komt allemaal door Oeganda’s wanbestuur.’ President Yoweri Museveni verordonneerde op 1 november de sluiting tot nader order van Makerere, een in 1922 door de Britten gestichte instelling die in de jaren zestig de bijnaam ‘Harvard van Afrika’ verwierf dankzij het intellectuele klimaat en dankzij de onafhankelijkheidsleiders die er studeerden, zoals Julius Nyerere en Milton Obote.

President Museveni reageerde met zijn decreet op stakingen van docenten die achterstallig loon opeisten van de financieel verzwakte universiteit. Studenten demonstreerden op hun beurt omdat ze door de docentenstaking geen college kregen. Oproerpolitie reageerde met traangas. Een onderzoekscommissie moet nu op last van Museveni de problemen bestuderen.

Het treurspel rond Makerere is tekenend voor de jarenlange verwaarlozing van (semi-)publieke instanties in Oeganda, een verschijnsel dat zich voordoet in meer Afrikaanse landen. Oeganda kreeg er in de afgelopen vijftien jaar wel dertig particuliere universiteiten bij. (Semi-)openbare instellingen zoals Makerere zijn te tellen op de vingers van één hand en kampen met overbevolking, geldgebrek, aantijgingen van corruptie, bijklussende docenten en verhalen over seks in ruil voor voldoendes.

Makerere krijgt in principe overheidsgeld, maar de daadwerkelijk uitgekeerde subsidie loopt al jaren achter bij de snel groeiende studentenpopulatie (bijna veertigduizend). De regering vindt dat Makerere onder het mom van zelfredzaamheid en gedeeltelijke privatisering zelf meer inkomsten moet genereren door studenten toe te laten die voor zichzelf betalen, maar de overheid begrenst wel het collegegeld dat de universiteit mag vragen van zulke studenten. Makerere is namelijk, ondanks de gedeeltelijke privatisering, officieel ‘van iedereen’. Waarmee men dus weer terugkomt bij het punt dat de overheid zelf onvoldoende geld geeft.

De voorlopige sluiting van het eens zo trotse Makerere raakt ook Oeganda’s toch al wankele publieke gezondheidszorg. Honderden universiteitsstudenten liepen co-schappen bij het Mulago-ziekenhuis in Kampala, het grootste ziekenhuis van Oeganda. Veel van deze studenten blijven thuis sinds de sluiting van Makerere.