Het homohuwelijk in Estland

Tallinn – De openstelling van het burgerlijk huwelijk voor homo­seksuelen is nu ook onderwerp van debat in Estland. Een interessant geval, want het land ligt precies op het snijvlak van de homofobe oosters-orthodoxe wereld, het conservatief-katholieke Centraal-Europa en Noord-Europa, waar het homo­huwelijk de normaalste zaak van de wereld is.

Even leek het erop dat de Esten de Scandinavische weg zouden inslaan en dat de invoering van een samenlevingscontract en een huwelijksakte voor geid ja lesbid slechts een kwestie van tijd was. De Õiguskantsler, ’s lands hoogste juridische ambtenaar, oordeelde namelijk in mei 2011 dat echtparen van het gelijke geslacht de mogelijkheid zouden moeten hebben om hun relatie officieel vast te laten leggen. Hij verzocht de minister van Justitie de haalbaarheid van een geregistreerd partnerschap te laten onderzoeken.

Maar spoedig bleek dat de coalitiepartijen diep verdeeld waren. De liberale Hervormingspartij van premier Ansip staat niet onwelwillend ten opzichte van een partnerschap voor homo’s, maar de conservatieve irl wil er niet aan. Een patstelling volgde. Fanatieke tegenstanders binnen de irl grepen de impasse onlangs dankbaar aan om olie op het vuur te gooien. Zo vergeleek parlementariër Priit Sibul homoseksualiteit indirect met ‘zoofiilia’, bestialiteit.

Tv-presentatrice en homorechtenactiviste Lisette Kampus stuurde daarop een woedende e-mail naar de irl-fractie. Het gevolg was een felle online-woordenwisseling die eind maart werd afgedrukt in het veel gelezen weekblad Eesti Ekspress. Sibuls collega Erki Nool antwoordde Kampus dat ‘homoseksueel gedrag een probleem is dat heel eenvoudig kan worden opgelost’. Homo’s moeten volgens de oud-olympisch kampioen tienkamp hun verlangens gewoon zien te bedwingen, desnoods met behulp van psychotherapie (tevens gaf hij hetero’s het advies het gezelschap van homoseksuelen te mijden).

Voor- en tegenstanders vliegen elkaar sindsdien in de haren. Karl Martin Sinijärv, prominent intellectueel, ‘anarchistisch dichter’ en voorzitter van de Estse Schrijversbond, schreef dat er een einde moet komen aan ‘de bizarre situatie dat een wettige verbintenis alleen is voorbehouden aan personen van het tegen­gestelde geslacht’. Tegelijkertijd overhandigde een stichting die zegt gezin en traditie te verdedigen bijna veertigduizend verzamelde handtekeningen aan de voorzitter van het parlement.

De voorman van de schimmige stichting glunderde van trots toen hij eerder deze maand op een Poolse katholieke zender verklaarde dat het partnerschap dankzij de petitie van de politieke agenda is afgevoerd. Dat is een voorbarige conclusie. Een bestuurslid van Eesti LGBT Ühing, de homobelangenorganisatie, laat weten dat parlementsleden zich later dit jaar in een speciale werkgroep toch over het heikele thema zullen buigen.