Het is niet eerlijk

De collectieve intelligentie van internet kan een bepaalde magie onttoveren. Zo hebben Game of Thrones-fans het laatste seizoen al geanalyseerd.

Wie van de harddrugs van het Mueller-rapport moest afkicken kon methadon vinden in de vorm van het Fake Melania-complot. Ga ervoor zitten: sinds pornoactrice Stormy Daniels haar privébetrekkingen met Trump publiek heeft gemaakt, wordt Trump nog weinig gezien met zijn echtgenote Melania – waarschijnlijk omdat ze snapt dat ze de first lady is, maar zeker niet de laatste. Dus haar publieke agenda is nagenoeg leeg, en ze vergezelt haar man maar zelden tijdens zijn officiële optredens. Maar onlangs verscheen ze onaangekondigd weer met hem, toen Trump de slachtoffers van een orkaan bezocht – maar was zij het wel?

De vrouw die naast hem liep leek op Melania, maar ook weer niet helemaal. Haar mond en kin leken anders, haar zonnebril was verdacht groot. Waarom keek haar zoon haar nooit aan? Waarom zei Trump: ‘Ik wil iedereen bedanken, ook namens Melania – die hier aanwezig is’, als ze nota bene naast hem stond?

Theorie: Melania wil niets meer met Trump te maken hebben en dus heeft het Witte Huis een Melania-stand-in verzorgd, om de illusie van een gelukkig huwelijk hoog te houden.

Heerlijke theorie.

Dit zijn het soort momenten waar het internet voor lijkt uitgevonden. Het internet is een ‘hive mind’, of een ‘collectieve intelligentie.’ In no-time begonnen mensen op Twitter foto’s van Melania naast elkaar te leggen en ze minutieus te vergelijken. Het internet loste het raadsel op.

Maar die collectieve intelligentie kan op een onbedoelde manier ook een bepaalde magie onttoveren. Neem Breaking Bad. Kort voordat het laatste seizoen van de serie over de terminaal zieke scheikundeleraar die zich ontpopt als drugsproducent op tv verscheen in 2013, werden de titels van de afleveringen bekendgemaakt. Dat is doorgaans een manier om de fans een beetje op te warmen. Maar de tv-serie had al miljoenen fans en die waren al warm zat. Op fora begonnen ze de titels te analyseren. ‘Granite State’ moest verwijzen naar de bijnaam van de staat New Hampshire, waar Walt een onderduikadres had; ‘To’hajiilee’ was de naam van het Navajo-reservaat waar Walt voor het eerst crystal meth kookt. Al snel werden de verwijzingen bij elkaar opgeteld, de som vormde een verhaal, en weken voordat het slotseizoen in première ging was er op de fora al een staande theorie over wat er zou gaan gebeuren. Achteraf bleek die behoorlijk te kloppen.

Dit weekend ging het achtste en laatste seizoen van HBO’s Game of Thrones in première; twee jaar lang hadden fans naar dit moment toegeleefd. En twee jaar lang hadden ze gespeculeerd. Toen Jon Snow (donkere krullen, magisch zwaard, blik als een bange puppy) in de laatste scène van seizoen vijf werd doodgestoken, konden fans al bedenken dat het niet voor het echie was. Want waarom hadden de makers anders Melisandre (tovenares, rood haar, lijkt op Carice van Houten) naar Snows kasteel laten komen? Bezat zij niet de magie doden tot leven te wekken?

De Game of Thrones-fans lijken de serie beter te begrijpen dan de makers zelf

Oooh.

Wie een roman schrijft weet dat wat begint als vrije fantasie, vanzelf een logica zal afdwingen. Elke keuze die je maakt opent deuren voor je personages, maar sluit andere. Elk verhaal ontwikkelt zijn eigen zwaartekrachtwetten. Ballen die in de lucht worden gegooid, moeten een keer landen. Bij een serie als Game of Thrones zijn er tientallen ballen, maar een miljoenvoud aan fans. Die over de serie bloggen, vloggen, discussiëren op fora en vanzelf de interne logica van de serie zo nauwgezet ontrafelen dat ze hem beter lijken te begrijpen dan de tv-makers zelf. De collectieve intelligentie haalt de individuele intelligentie van de makers in. Het is niet eerlijk.

En het verandert je manier van kijken. In zijn boek The Four-Dimensional Human (2015) beschrijft de Britse journalist Laurence Scott hoe het internet je het gevoel kan geven dat je achter jezelf aanloopt: ‘Instagram eet je maaltijd al op voordat jij het doet. Onze digitale avatars surfen over de golf van het moment, terwijl onze sociale zelven, die nog steeds ouderwets willen “bijkletsen”, achterlopen. De echte, biologische up-to-the-minute “ik” voelt zo aan als het spook van de online “ik”.’

In dit geval hebben de fans Game of Thrones al verorberd voordat HBO de maaltijd heeft opgediend. Niet alleen hobbyblogs, maar de sites van kwaliteitsmedia plaatsen artikelen waarin theorieën uit de doeken werden gedaan. Wat is het verband tussen Bran en de Night’s King? Is de ‘Prince That Was Promised’ een man of een vrouw? Als je zo de serie kijkt, is het alsof je huiswerk nakijkt: klopt het verhaal wel met de theorieën? En als het niet klopt, is dat dan een gebrek aan fantasie van de fans, of juist van de makers?

Scott maakt de vergelijking met Oscar Wilde’s The Picture of Dorian Gray; wanneer Dorian thuiskomt nadat hij Sibyl Vane koeltjes heeft gedumpt, ziet hij dat zijn portret ineens een sardonisch glimlachje heeft. Als hij de volgende dag hoort dat Sybil zelfmoord heeft gepleegd, snapt Dorian dat zijn schilderij dit al wist voordat hij het zelf wist. Het internet is als het portret van Dorian Gray: het weet meer dan jij, en het weet het eerder. Dat maakt tv-cliffhangers net iets minder eng.