Politici op Twitter

Het is over. Zegt @fritswester

Politici hebben vaak kritiek op de media. Die maken van politiek een spel van de poppetjes en hypen zaken onnodig. Met Twitter kunnen ze de media omzeilen en direct met hun kiezers communiceren. Hoe pakt dat uit?

Medium halsematwittert2

Voor iedereen die zich verheugt op een twitterverslag van mijn bezoek aan de koningin: sorry, dat is een VVD’er eens slecht bekomen. (Tweet van @FemkeHalsema, 8:59 AM Feb 23rd, 30.876 volgers)

_ Dat was een prettig gesprek en de uitnodiging voor #twist is glimlachend aanvaard. De kans dat de koningin komt lijkt me niet zo groot ;-) (Tweet van @FemkeHalsema, 10:32 AM Feb 23rd)_

In haar traditionele kersttoespraak sprak de koningin haar bezorgdheid uit over de toenemende contacten via internet. ‘De moderne technische mogelijkheden lijken mensen wel dichter bij elkaar te brengen, maar ze blijven op “veilige” afstand, schuilgaand achter hun schermen. Wij kunnen nu spreken zonder te voorschijn te komen (…) De naaste lijkt dus vervreemd en ver weg.’ Onzin, volgens de volop twitterende GroenLinks-politica Femke Halsema, die afgelopen weekend ‘Femke’s twist’ organiseerde, een feest voor haar volgers op Twitter om de zegeningen van het vrije internet te vieren.

Over Twitter, de micro-blogdienst waarmee je berichten van maximaal 140 tekens op het web kunt plaatsen, is al veel geschreven. Sommigen vinden het – in lijn met Hare Majesteit – een vervreemdend medium dat aanzet tot een overdreven vorm van zelf_-exposure,_ waarbij de wereld van elk wissewasje op de hoogte moet worden gehouden. Anderen zien Twitter als een plek om gelijkgestemden te ‘ontmoeten’, of om het laatste nieuws te volgen (veel traditionele media twitteren hun nieuws, je kunt bijvoorbeeld NOS Teletekst, RTL Nieuws en nu.nl volgen).

Ook politici hebben de laatste jaren sociale netwerken en nieuwe media ontdekt. Die bieden hun de mogelijkheid om zonder tussenkomst van traditionele media of parlementair journalisten korte boodschappen te verspreiden. Bij de landelijke verkiezingen van 2002 sloegen politici aan het bloggen (het moet gezegd, velen bloggen nog steeds met enige regelmaat), voor de verkiezingen in 2006 werd er gepodcast (zelf opgenomen radioprogramma’s) door gemeenteraadsleden, en landelijke politici stortten zich massaal op het online sociale netwerk Hyves. Inmiddels zijn de partijen ook te vinden op Facebook en staan er campagnefilmpjes op YouTube. Sinds de Europese Verkiezingen afgelopen zomer zijn politici en hun partijen steeds vaker op Twitter te vinden.

Politici roepen al zeker tien jaar dat zij ‘de kloof tussen burger en politiek’ willen dichten en dat ‘de media’ hun boodschappen vaak uit de context rukken. Dat zij Twitter gebruiken als politiek medium is dus niet zo gek. Twitter trekt politici onder de Haagse kaasstolp vandaan, het wereldwijde web op en de huiskamers in. Weg van de ‘poppetjes’, terug naar de inhoud en direct contact met de burger. Op Twitter kunnen ze vragen van volgers beantwoorden, reageren op kritiek en hun visie voor de (potentiële) kiezer uiteenzetten. Andersom werkt het trouwens ook. Sommige politici doen bij tijd en wijle een oproep om hem of haar op de hoogte te houden van wat er elders gebeurt of om suggesties te doen voor een debat.

Demissionair minister Maxime Verhagen was als eerste landelijke politicus actief op Twitter, in totaal zijn nu 37 landelijke politici op Twitter te vinden. Sinds juli 2008 schreef Verhagen meer dan 6500 twitterberichten en met ruim 33.000 volgers is hij de populairste twitterpoliticus. Verhagen werd vorig jaar door minister-president Balkenende op de vingers getikt nadat hij een foto uit de Trêveszaal had getwitterd. En in juni verbood Kamervoorzitter Gerdi Verbeet twitteren tijdens de Kamerdebatten. ‘Het debat moet in de Kamer worden gevoerd, niet via het internet’, zei zij nadat onder anderen Verhagen en zijn collega Jack de Vries herhaaldelijk het Kamerdebat via Twitter hadden becommentarieerd.

Balkenende kiest nu partij voor lezing Verhagen. Bos knarst met tanden. (Tweet van @BorisHam, Kamerlid d66, 11:30 PM Feb 18th, 11.840 volgers)

_ Gerucht: er wordt een zaaltje klaargemaakt op het Ministerie van Financien voor een persconferentie van Bos #eindeinzicht? (Tweet van @FemkeHalsema, 9:40 PM Feb 19th, door 90 personen geretweet)_

_ @FemkeHalsema klopt niet onzin (Tweet van @fritswester, 9:40 PM Feb 19th, 21.763 volgers)_

_ Balkenende doet nu laatste poging om eenheid kabinetsbeleid vast te stellen. (Tweet van @fritswester, 3:16 AM Feb 20th)_

_ Kabinet gevallen! (Tweet van @fritswester, 3:55 AM Feb 20th)_

_ BREKEND: Frits Westers meldt dat kabinet is gevallen (Tweet van @BorisHam, 3:55 AM Feb 20th)_

_ Het is over. Zegt @fritswester (Tweet van @FemkeHalsema, 3:57 AM Feb 20th)_

Door de snelheid waarmee berichten worden opgepikt en doorgestuurd, levert Twitter een permanente stroom van informatie. Tijdens de kabinetscrisis vorige week, die leidde tot de val van Balkenende IV, deden politici op Twitter live verslag van Kamerdebatten en hielden journalisten en burgers elkaar op de hoogte van de vorderingen. Politici en journalisten zagen hun volgersaantallen met honderden stijgen, Verhagen verwelkomde meer dan 3500 nieuwe volgers, Halsema zelfs zesduizend.

Veel informatie kwam eerst via Twitter op het web en daarna pas via de traditionele media naar buiten. Uiteindelijk was het _RTL Nieuws-_verslaggever Frits Wester die om vijf voor vier ’s nachts – eerst op Twitter, daarna op televisie – met de doorbraak kwam: het kabinet was gevallen.

Toch was Twitter tijdens deze nachtelijke ministerraad niet louter een stroom van korte nieuwsberichten. In de uren zonder (groot) nieuws hielden verslaggevers en politici elkaar – en de rest van twitterend Nederland – op de hoogte van wie er naar binnen en naar buiten liepen, en werd er hevig gespeculeerd over ‘de geloofwaardigheid’ van het toen nog zittende kabinet. Ieder mogelijk nieuwsfeitje werd razendsnel door twitteraars verspreid, waardoor Twitter af en toe in een geruchtenmachine veranderde. Toen Femke Halsema rond half tien twitterde dat Wouter Bos een persconferentie zou geven, werd dat bericht binnen enkele minuten negentig keer doorgestuurd. Nog geen minuut later reageerde parlementair verslaggever Frits Wester: ‘onzin’, waarop Halsema dat bericht óók doorgaf aan haar volgers.

net geweldige musical wonderbaarlijk gezien prachtig! wat een talent op Urk! Een heerlijke geestelijke ontspanning gehad (Tweet van @HennieCDA, kandidaat-raadslid CDA-Urk, 10:56 PM Feb 5th, 17 volgers)

_ Vandaag naar Teylingen en Capelle aan de IJssel geweest. Je leert je land wel kennen tijdens een campagne. (Tweet van @ritaverdonk, 9:57 PM Feb 25th, 5981 volgers)_

_ Cda noemt zichzelf hier de fietspartij, maar rijdt met een enorme, dure pc hoofttractor met Balkenende erop! Hahhaaha (Tweet van @sjoerdkuiper, raadslid PvdA Maassluis, 2:13 PM Feb 27th, 122 volgers)_

_ Twee op de drie Amsterdammers wil dat na woensdag de SP in het college komt. Maar met welke partij? Kies op onze poll: www.amsterdam.sp.nl (Tweet van @LaurensIvens, lijsttrekker SP-Amsterdam, 07:39 AM Mar 1st, 220 volgers)_

Met de gemeenteraadsverkiezingen in het vooruitzicht meldden de afgelopen weken ook veel lokale politici zich op Twitter. Meer dan veertienhonderd kandidaat-raadsleden zijn te volgen op volgdeverkiezingen.nl. Per gemeente is na te gaan wat er getwitterd en geblogd wordt en door wie. Volgens de site wordt er in de gemeenten Den Haag, Tilburg, Eindhoven, Utrecht, Amsterdam, Leiden, Rotterdam, Enschede, Nijmegen en Groningen het meest actief getwitterd.

Lokale politici houden hun volgers op de hoogte van campagneactiviteiten, supermarktbezoeken en politieke standpunten. Ze reageren, net als hun landelijke collega-politici, op politieke tegenstanders en beantwoorden vragen van hun volgers. Burgers kunnen zo communiceren met doorgaans onbenaderbare politici en hun (lokale) frustraties op tafel leggen. Of de inspanning voor de lokale politici zelf ook de moeite loont is soms de vraag. Veel van hen hebben nauwelijks meer dan honderd volgers.

Tjongejonge volgens ‘adviseur’ Donner gaan jonge vaders vooral vissen. In welke eeuw leeft hij? (Tweet van @FemkeHalsema, 7:18 PM Feb 17th)

Het kabinet is klinisch dood. Vraag is nu wanneer de Koningin tijd heeft om het ontslag in ontvangst te nemen. Het is het wachten waard… (Tweet van @FarshadBashir, SP-Kamerlid, 7:33 PM Feb 17th, 409 volgers)

_ Krijg steeds meer berichten van militairen dat Agnes Kant niet weet waar ze over praat. (Tweet van @ritaverdonk, 2:13 AM Feb 20th)_

_ ’s lands best betaalde spindoctor Jack de Vries probeert flink onzin te spinnen, maar Felix laat hem er niet tussen. Prachtige TV. #dwdd (Tweet van @martijnvdam, Kamerlid PvdA, 7:52 PM Feb 22nd, 2807 volgers)_

_ Net in ochtendberaad weer de actualiteit uit Afghanistan doorgenomen. Moeten niet vergeten dat daar tot aug nog hard gewerkt wordt (Tweet van @JackdeVries, 9:45 AM Feb 23rd, 8279 volgers)_

Allemaal leuk en aardig, maar je kunt je afvragen wie er zitten te wachten op de dagverslagen van pakweg dertig Kamerleden of wie wil weten welke potentiële raadsleden er vandaag allemaal naar kinderboerderij Het Bokje zijn geweest. Een Kamerlid als Rendert Algra (cda) die uitsluitend in het Fries twittert, bindt vast Friese volgers aan zich, maar is voor de rest van twitterend Nederland op z’n zachtst gezegd wat ontoegankelijk. En zit een vvd-stemmer te wachten op de politieke bespiegelingen van Jack de Vries (cda) of Ineke van Gent (GroenLinks)?

Waarschijnlijk niet. Twitter is geen stemmachine, maar kan potentiële kiezers misschien wél over de streep trekken. Door een politicus te volgen ben je niet alleen op de hoogte van zijn professionele activiteiten, je proeft ook van zijn stijl en (gebrek aan) humor. Een paar weken geleden schreef Femke Halsema spontaan een sloganwedstrijd uit, naar aanleiding van Balkenende’s uitspraak ‘met de kennis van nu’. Winnaars kregen een persoonlijke rondleiding door de Tweede Kamer. Een paar honderd twitteraars hebben zich die dag goed vermaakt.

Wie een aantal politici een tijdje volgt, ziet dat zij veelal creatief met de realiteit omspringen, venijnig zijn naar politieke tegenstanders en eenzijdig standpunten verkondigen. Toch geven dergelijke berichtjes een referentiekader om iemand als politiek persoon te begrijpen. En zelfs een doorsnee Kamerlid als Eddy van Hijum, die in zijn biografie meldt: ‘Tweede-Kamerlid cda | sociale zaken & werkgelegenheid | Overijssel | getrouwd, 2 kinderen’, en vooral berichten twittert als: Even geflyerd in het centrum van Heino, goede sfeer, nu naar huis en dan door naar Zwolle voor het bezoek van de premier, komt zo dichterbij en maakt zijn werk tastbaar.

Door het knusse wereldje van korte lijntjes ontstaat echter ook een incrowdsfeertje. Twitter is misschien geen Haagse, maar wél een digitale kaasstolp, waaruit af en toe wat berichten sijpelen. Maar wie niet meedoet krijgt er ook weinig van mee. De informatie wordt binnen een relatief besloten kring gedeeld en zingt vooral daar rond, tenzij ze dermate nieuwswaardig is dat ze wordt opgepikt door andere media.

De politieke arena heeft zich gedeeltelijk van het parlement naar het web verplaatst, waar direct met de burger kan worden gecommuniceerd. Maar heeft dat het spel met de poppetjes veranderd? Onze volksvertegenwoordigers houden ons op Twitter weliswaar op de hoogte van hun werkzaamheden en weekendplannen, maar zij zijn, net als in het parlement, vooral bezig met zwartepieten – @arendroos vice-mp bos heeft vrijdag zelf gezegd dat alle internationale contacten door mij waren afgestemd met de ministerraad (Tweet van @MaximeVerhagen, tijdens de crisis tegen een van zijn volgers) – en vliegen afvangen. Dat levert de vraag op hoe nieuw de nieuwe media nu eigenlijk zijn.

De auteur van dit stuk twittert onder de naam @mgdevries

De Groene Amsterdammer is sinds kort te volgen als@DeGroene