De Groene Live #26: Strijd om de ziel van Amerika. Kijk woensdag om 20.30 naar de live-uitzending. Meer informatie

Het ‘Italiaanse terracotta-leger’ in de kelder

Rome – Zal de wereld ze ooit nog te zien krijgen, de 620 beelden uit de oudheid die al een halve eeuw staan te verpieteren in de kelder van het Palazzo Torlonia langs de Tiber? Het is de belangrijkste en grootste beeldencollectie ter wereld uit de Griekse en de Romeinse oudheid, in bezit van de adellijke familie Torlonia.

Er bestaat slechts één foto van het ‘Italiaanse terracotta-leger’, die in 1987 steels werd geschoten door de directeur van de Belle Arti (de toezichthouder op de kunstwerken) van Rome. Hij had zich verkleed als straatveger en kon zo in contact komen met de portier van het immer gesloten Palazzo Torlonia, die de kelder voor hem ontgrendelde. Het is een adembenemende foto, van een zwijgend leger aangekoekte beelden in het halfduister. Topstukken van de Griekse beeldhouwers Myron, Polykleitos, Cephisodotus en Praxiteles, of Romeinse wonderen als de Giustiniani Hestia, het ‘hoofd van een meisje’ uit Vulci, of de Atleet van Amelung.

Begin jaren zeventig besloot ‘prins’ Alessandro Torlonia (voor de Italiaanse eenwording in 1861 werd kwistig gestrooid met prinsentitels) om de beelden achter slot en grendel in zijn kelder op te bergen. Want het immense adellijke Palazzo aan de Via della Lungara langs de Tiber wilde hij opdelen in riante appartementen om de familiekas te spekken. Eén van de kopers was de grote regisseur Bernardo Bertolucci, die er tot zijn dood op 26 november jongstleden in een inderdaad schitterend appartement heeft gewoond.

De beelden bleven in de kelder staan tot de dood, eind 2017, van de 92-jarige prins Alessandro Torlonia. Toen was het woord aan de erven, en dat betekent per definitie hommeles in Italië. Terwijl de kleinzoon van prins Torlonia, Alessandro Poma, namens de familie eindelijk een afspraak maakte met het ministerie van Culturele Zaken om de collectie weer openbaar te maken, besloot de oudste zoon Carlo Torlonia om moeilijk te gaan doen. Hij voelde zich niet ‘voldoende bij het beslissingsproces betrokken’, probeerde zijn vader post mortem ontoerekeningsvatbaar te laten verklaren, wilde de hele erfenis ter discussie stellen, enzovoort.

Het ziet er voorlopig naar uit dat de kleinzoon, die namens de hele rest van de familie spreekt, gelijk krijgt van de rechter. En dat zou betekenen dat het ‘terracotta-leger’ van de Torlonia’s eind dit jaar eindelijk weer in al zijn pracht en glorie te zien zou zijn in een van de gebouwen aan het Capitoolsplein, het Palazzo Caffarelli. Iets om je erg op te verheugen.