Oekraïne, klimaatopwarming en een dalend vertrouwen dat onze overheid in staat is iets te doen aan problemen groot en klein. Intuïtief zou ik zo de belangrijkste thema’s van het journalistieke jaar 2022 samenvatten. De essayistiek in De Groene Amsterdammer weerspiegelde deze thema’s, met meerdere inzichtelijke stukken die onder een van deze drie onderwerpen geschaard konden worden. Als er nog een onderwerp aan deze lijst zou moeten worden toegevoegd, dan is het identiteit. Identiteitspolitiek is, in weerwil van de connotatie die dit woord heeft, geen preoccupatie van een smalle progressieve uitsnede. Iedereen leek afgelopen jaar bezig met de vraag wie ben ik, wie zijn wij en wie is de ander. Zo bezien is de kersteditie van De Groene dit jaar een passende afsluiting. Is dat nummer uitgelezen, dan hier in willekeurige volgorde een aantal Groene-essays uit 2022 die de moeite van het herlezen waard zijn.

  • Het blijft een blinde vlek, die niet vaak genoeg kan worden belicht: Poetin, en daarmee de aanval op Oekraïne, staat niet buiten onszelf. Zoals Sana Valiulina schrijft het ‘chronisch optimistische Westen’ heeft bijdragen aan zijn greep op de macht in Rusland:
  • Een deel van de wereldgemeenschap droomt van een post-raciale samenleving, publicist Kiza Magendane schreef over die droom.
  • Dertig jaar neoliberalisme heeft Nederland sociaal en fysiek uit elkaar gedreven, aldus Marcel ten Hooven. De vraag is hoe uit onze echoputten en filterbubbel te stappen.
  • Is nationalisme een feelgood-mentaliteit of politiek gif? Inmiddels emeritus hoogleraar Europese studies Joep Leerssen beziet welke rol nationaal gevoel speelt in onze samenleving.
  • Het dreigende onleefbaar worden van de planeet vindt haar oorsprong in het westerse kolonialisme met zijn minachting voor inheemse volkeren, dieren en natuur, aldus de Indiase intellectueel Amitav Ghosh.