Een profiel kan heel veel zijn. Soms is het een manier een vergeten denker te herinneren, soms kun je het levensverhaal van een particulier persoon als symbool opvoeren voor een grotere, maatschappelijke ontwikkeling, zoals we dat probeerden toen we de Europese paradigmawisseling na de Russische inval van Oekraïne vatten in elf profielen – van dronebouwers tot intellectuelen tot pianistes tot loodgieters.

Soms is een profiel een manier om de totstandkoming van je eigen denken te illustreren – zie het fraaie intellectuele portret van Edward Said door Sinan Çankaya. Som kun je met een profiel van een historisch figuur een parallel trekken met een contemporain verschijnsel – zoals Marian Donner Herbert Marcuse gebruikte om de complotdenker van nu beter te begrijpen.

Soms is een profiel van een enkele politicus een manier om een heel land onder de loep te nemen. Dat laatste deed Marijn Kruk, die in aanloop naar de Franse verkiezingen een slim portret schreef van president Macron – maar eigenlijk was Macron slechts een instrument, een manier voor Marijn om een zwanenzang te schrijven van zijn eigen eindigende correspondentschap.

Soms heeft een profiel eigenlijk geen aanleiding nodig. Of zoals Johnny Depp ooit zei, toen hij gevraagd werd wat de feestelijke aanleiding was dat hij een fles wijn van twintigduizend dollar opentrok: ‘Dát ik deze fles wijn opentrok.’ Natuurlijk is er wel, als we ons best doen, een actuele aanleiding te bedenken waarom Arthur Eaton over Iris Murdoch schreef (haar filosofie van ‘de radicale empathie’ werd herontdekt) maar in het geval van Murdoch zit een leven soms zo vol ideeën, grote persoonlijkheden en liefdes dat het oplichten van dat leven al reden genoeg is. Aan liefde hebben we nooit te veel.

Normaal gesproken zouden we op de redactie zeggen dat er geen aanleiding is een profiel van Sigrid Kaag te schrijven. Het reilen en zeilen van de bewindsvrouw is al zo vaak geportretteerd dat daar weinig aan toe te voegen is. Tenzij je, zoals Marja Pruis deed, alle hete hangijzers wegdenkt en de vraag stelt die iedere biograaf moet beantwoorden: kun je de menselijkheid van het geportretteerde onderwerp zien door alle professionele beslommeringen heen? Kun je de menselijkheid van een van de meest besproken vrouwen van Nederland nog zien door de hype heen? Het leverde een uniek portret op.

Net zo leuk is het natuurlijk als het profiel iemand belicht die vrijwel niemand kent. En stiekem toch heel belangrijk is. Zo schreef Jan van der Putten over Wang Huning: ‘Hij is iemand zonder formele politieke macht. Maar hij geldt wel als de verborgen leider van de Volksrepubliek. In China komt hij nauwelijks in het nieuws, en in het buitenland nog minder.’ Door de opgang van zo’n onbekend figuur uit te lichten, schetste Jan een verhaal over het denken en werken van de Communistische Partij dat je anders niet zo zou lezen.

En soms is het profiel een vorm-kwestie, een manier om in stijl iets te vertellen. Billy Pilgrim, de held uit Slaughterhouse Five, is unstuck in time. Hij knippert met zijn ogen en is op een ander moment in zijn leven, dwars door de decennia heen. Zo schreef Jaap Tielbeke ook zijn profiel van Kurt Vonnegut, de Amerikaanse humanistische romancier wiens oeuvre jaren na zijn dood door de klimaat-crisis weer een nieuwe betekenis kreeg. Geheel in stijl springt Jaap van leven naar naleven en weer terug.