Het kampsyndroom van paars ii

‘Een sobere tent.’ Je ziet het Wim Kok zeggen op de ministersvergadering. De lippen triomfantelijk gekruld, de wijsvinger omhoog gestoken, zoals altijd als de chef iets spitsvondigs heeft bedacht. Het is een lange, slepende vergadering. De stemming is bedrukt. Jorritsma kijkt leeg voor zich uit, denkend aan de komende enquête naar de Bijlmerramp. Tineke Netelenbos ligt hyperventilerend onder haar bureau te zoeken naar de juiste cijfers over Schiphol. Zalm schuift nerveus over zijn stoel, starend in het Rekenkamer-rapport waarin zijn Mondriaan-deal wordt gekenschetst als diefstal. Als hij straks persoonlijk aansprakelijk wordt gesteld voor die 110 miljoen geroofde guldens van de Nederlandsche Bank kan hij dat persoonlijke spaarbelegplan wel op zijn buik schrijven. Rick van der Ploeg zit weggedoken achter het verzameld werk van Oscar Wilde en prevelt: ‘Each man kills the thing he loves’.

De premier ziet de verwarring van zijn ploeg. Het is tijd voor een gebaar, een manmoedig standpunt. Er dient klare wijn te worden geschonken. De mensen in het land moeten niet denken dat dit kabinet het roer uit handen heeft gegeven. Paars I was een piece of cake vergeleken met de doos van Pandora die gelijk bij aanvang van Paars II openvloog, maar nu is het zaak het hoofd koel te houden. Dan komt het punt van de vluchtelingenopvang aan de orde. De VVD wil de grenzen helemaal dicht. Er mag geen asielzoeker meer het land in. Het grenshospitium en het cellencomplex Ter Apel hebben geen cel meer over. De hersenen knarsen naar een oplossing.
De premier belt met Melkert, voor een compromis. Dan komt de toverformule: opvang ja, maar dan wel in een ‘sobere tent’. De premier laat het begrip een paar keer over de tong rollen. De ministers knikken goedkeurend. En omdat het uiteindelijk nog steeds het Wilhelmina-jaar is, valt de keuze op de Veluwe: de oude vorstin hield er in de jaren dertig ook niet van als de tentenkampen voor vluchtelingen uit Duitsland te dicht op haar paleis stonden, en de koninklijke vinger wees indertijd de verre heide bij het Veluwemeer aan als een uitstekende verblijfsplek, met in ieder geval plenty gezonde lucht.
De afloop is bekend. De ambitieuze staatssecretaris Job Cohen, gewezen manager van de ook heel alternatief gehuisveste VPRO, ging enthousiast aan de slag met het concept van de 'sobere tent’. Van de zolder van het ministerie van Defensie haalde hij een paar aftandse legertenten uit de Tweede Wereldoorlog. De soberheidsgraad was meer dan bevredigend. Reeds in de eerste nacht van gebruik, bij de eerste regen- en windstoten, lekten de Cohententen gelijk door, en voor zover de zeilen niet het Veluwemeer in waaiden, zakten ze als voddige geraamtes weg in een gigantisch modderbad.
Dodelijk vermoeide kinderen en grijsaards van heinde en verre waren op de trein naar Ermelo gezet en dienden vanaf daar te voet hun weg te vinden over ronddrijvende planken op de modderige heide. Enkele omwonenden, geshockeerd door de oorlogstaferelen, boden hulp en begonnen een pendeldienst met hun auto’s. Het kabinet had besloten geen vervoer ter beschikking te stellen. Geen cent te veel, was het parool. Kilometers verder, op een open plek in de storm, mochten de gezinnetjes verkleumen in een natte slaapzak. Koerdistan en Kosovo waren er niets bij.
Inmiddels onderkent Paars II de bezwaren die qua volksgezondheid kleven aan het Cohenkamp. De staatssecretaris belooft nu over te gaan tot het opzetten van een nieuw complex aan het Veluwemeer, met water- en winddichte tenten, en jawel, zelfs met sanitair en verwarming. Hetgeen in de Kamer ongetwijfeld weer op felle tegenstand zal stuiten van de VVD'er Henk 'Mijn’ Kamp, die zal roepen om de terugkomst van het 'Kamp-kamp’, een zo afschrikwekkend mogelijk oord van doem en lijden dat tot ver in de Gobi-woestijn een 'ontmoedigende uitwerking’ zal hebben. Wat dat betreft heeft Cohen (en met hem de PvdA) bewezen dat hij zijn mannetje staat. Wanneer beelden als die van afgelopen week vanuit Ermelo op CNN komen, grijpt de VN in, en kent de wereld straks een vluchtelingenprobleem uit Nederland.