AKO Literatuurpijs

Het kind en de ambassadrice

Maandag werd de winnaar van de AKO Literatuurpijs bekendgemaakt. Het was niet de enige spanningsboog van de avond.

APELDOORN – Opeens is hij er. Terwijl de organisatie nog druk bezig is met het testen van geluid en kunstlicht komt A.F.Th van der Heijden, met entourage, de balzaal van Paleis Het Loo binnenwandelen. Tot dan toe was de schrijver de variabele factor in de organisatie rond de uitreiking van de AKO Literatuurprijs. Komt hij wel? Wil hij in de uitzending? Wat als hij wint? Wat als Grunberg wint?

Misschien nog wel spannender dan wie maandagavond de prijs wint, is het conflict tussen Arnon Grunberg en A.F.Th. Nadat de eerste, genomineerd voor Tirza, A.F.Th. had bestempeld als ‘een typografische vergissing’, was er een polemiek opgelaaid. Dankbaar stelden de media zich beschikbaar als podium en de afgelopen weken vuurden beide schrijvers hun pijlen op elkaar af. Toen Grunberg vorige week in een open brief de zoon van A.F.Th. aansprak, was voor de laatste echter de maat vol. Hij wilde niet in één ruimte met Grunberg verkeren. De AKO-organisatie moest een aparte ruimte voor hem regelen.

Hoe dan ook, hij is er, goed gemutst. Zenuwachtig? ‘Ach. Waarom zou ik?’ Lachend verdwijnt hij naar de oude werkkamer van prins Bernhard, voor deze avond aangewezen als Grunberg-vrije zone.

Er is nog een spanningsboog. Voorafgaand aan de prijsuitreiking, tijdens een diner, wordt bekend dat Rita Verdonk een van de bekende Nederlanders zal zijn die in de uitzending van Pauw & Witteman een genomineerde promoot. Het valt de schrijvers rauw op hun dak. Het idee dat de rechtse politica zijn boek aanprijst noemt Willem G. van Maanen, genomineerd voor Heb lief en zie niet om, ‘hoogst onsmakelijk’. Joost Zwagerman, genomineerd voor zijn essaybundel Transito, zegt dat hij de uitzending zal verlaten als blijkt dat Verdonk zijn ‘ambassadrice’ is. ‘Ik heb een boek geschreven over de rebel, de outlaw. Je wilt dan toch niet dat Rita “Trots op Nederland” Verdonk dat annexeert voor achthonderdduizend kijkers? Ik wil Fréderique Spigt. Rock-’n-roll. Dat hoort bij mijn boek.’ Zwagerman wordt op zijn wenken bediend. In de uitzending zingt Spigt een speciaal voor hem geschreven lied: ‘Er is er maar één die zo schrijven kan/ Zwagerman.’

Verdonk, zo blijkt, prijst A.F.Th.’s Het schervengericht aan. De oud-bewindsvrouwe had zich nu onsterfelijk kunnen maken door ook een liedje te zingen (‘Het boek blijft boeien, van kaft tot kaft/ Afth.’), maar in plaats daarvan roemt ze de manier waarop de schrijver het sfeerbeeld van een gevangenis in de jaren zeventig neerzet; zelf was ze ooit gevangenisdirecteur. A.F.Th. kijkt ietwat bevreemd bij Verdonks aanwezigheid als zijn ambassadrice, maar neemt haar complimenten niettemin vriendelijk in ontvangst.

Het dénouement van de avond voltrekt zich binnen enkele ogenblikken. Juryvoorzitter Gerlach Cerfontaine maakt bekend dat Het schervengericht wint; met zijn pleegkind op zijn arm schudt Grunberg zijn antagonist netjes de hand (om daarna als een speer het paleis weer te verlaten) en A.F.Th. zoent Verdonk op beide wangen.

Voor A.F.Th. is daarmee de strijdbijl begraven. ‘Met dat kind op de arm dacht ik: Grunberg snapt iets van de weerloosheid van een kind. Het kan nu tot een gesprek komen. Nu kunnen we het weer over literatuur hebben.’


Lees ook de recensie van Het schervengericht