Het lege-nestsyndroom van de rooie vrouwen

Niets is moeilijker dan afscheid nemen van iets achterhaalds dat ooit veel heeft betekend. De Rooie Vrouwen van de PvdA hebben er dan ook lang over gedaan om te onderkennen dat ze geen bestaansrecht meer hebben. Onder de bezielende leiding van Ien van den Heuvel, sinds 1969 voorzitter van het Vrouwencontact van de PvdA, stortten de toenmalige rooie vrouwen zich in de tweede feministische golf. Ze haalden wekelijks de krant met acties tegen de lange wachttijden in vrouwenklinieken of het seksisme in de Ster-reclame.

: In 1975 werden de Rooie Vrouwen officieel opgericht, onder het motto: een aparte vrouwenorganisatie heeft zin zo lang ze gevaarlijk is voor het mannenbolwerk in de partij. Dat bleef nog zo tot 1978, toen de Rooie Vrouwen een brutaal plan presenteerden voor algehele arbeidstijdverkorting. Maar daarna hoorde Nederland niet veel meer van de Rooie Vrouwen. Bij het 75-jarig bestaan van de sociaal- democratische vrouwengroep in 1983 beklaagde Ien van den Heuvel zich over de naar binnen gerichte cultuur. Van een actieplatform annex interne pressiegroep waren de Rooie Vrouwen verworden tot een navelstaarderig clubje dat een tegenwicht wilde zijn tegen de mannnelijk-rationele organisatieprincipes van de partij.
Dat schoot natuurlijk niet op, want behalve dat geen man zulks snapte, was er in de jaren tachtig een generatie vrouwen opgestaan die, gebruikmakend van de verworvenheden van de feministische strijd, voortvarend de eigen carriere ter hand nam en van geen gezeur over onderdrukking meer wilde horen. Voor hen is een aparte vrouwenorganisatie overleefd en ze vinden het vanzelfsprekend om met mannen samen te werken. Ook als het om zogenaamde vrouwenonderwerpen gaat als zorgverlof en kinderopvang.
Niettemin verzuimden de Rooie Vrouwen om de logische stap naar integratie van hun doelstelling in de PvdA te maken. Totdat ze door een bezuinigingsmaatregel werden gedwongen tot bezinning: ze raakten in 1992 hun betaalde voorzitterschap en de professionele ondersteuning kwijt. Pijnlijk genoeg waren het mannen die de vraag naar het uitblijvend resultaat stelden. Aldus is de emancipatie van de Rooie Vrouwen niet op eigen initiatief tot stand gebracht.
Ook bij de vernieuwende wervelwind van Felix Rottenberg stonden ze aan de zijlijn, maar daar moet nu verandering in komen. In plaats van de Rooie Vrouwen komt er een project, vernoemd naar Rosa Luxemburg, voor het recruteren van vrouwen en - op verzoek van Rottenberg - ook van jongeren en allochtonen voor belangrijke functies in de partij. Het is misschien wel too little en too late, want de grootste aanwas van PvdA- leden bestaat uit jonge, mannelijke academici die carrierekansen ruiken. De partij zal nog alles op alles moeten zetten om meer op de moderne samenleving te gaan lijken.
De jongere garde omhelst het Rosa-plan, maar de oudere generatie Rooie Vrouwen reageert wantrouwend en vol frustraties over het zoveelste mannelijke complot. Een typisch geval van lege-nestsyndroom. De dragers van project Rosa hebben de symbiotische band met de ‘moeders’ verbroken en gaan eindelijk op eigen benen staan, niet langer gehinderd door drukkende solidariteit en gedwongen dankbaarheid.